BINWIT - Wkład użytkownika [pl]

Osteogeneza/pl

2021-10-25T06:31:40Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Osteogenezą nazywamy proces tworzenia tkanki kostnej przez multipotencjalne komórki macierzyste trzeciego listka zarodkowego – mezodermy. Komórka macierzysta we wczesnym stadium rozwoju osteogennego, po otrzymaniu sygnału różnicowania, staje się komórką progenitorową tkanki kostnej i traci zdolność różnicowania w kierunku innych komórek pochodzenia mezenchymalnego. Osteogeneza rozpoczyna się w życiu płodowym (ok. 8 tygodnia), a kończy się po osiągnięciu przez organizm dojrzałości; u człowieka następuje to pomiędzy 20 a 25 rokiem życia.
Proces osteogenezy powstający na bazie tkanki łącznej zarodkowej (mezenchymy) nazywamy kostnieniem na podłożu łącznotkankowym i zachodzi głównie podczas formowania płaskich kości czaszki, żuchwy, podniebienia i obojczyków. Z kolei, za wzrost pozostałych kości m.in. długich i krótkich oraz naturalne gojenie złamań odpowiada osteogeneza na podłożu chrzęstnym. W osteogenezie kluczowe są dwie populacje komórek kostnych o uzupełniających się aktywnościach - komórki tworzące kości (osteoblasty, osteocyty) oraz komórki resorbujące kość (osteoklasty)
<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref>.
Prekursorowymi komórkami osteogenezy są osteoblasty. Osteoblasty pochodzą z dwóch embrionalnych populacji komórkowych: mezenchymalnych komórek zrębowych lub mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC)<ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143</ref>. Różnicowanie MSC do osteoblastów zależy od aktywności wielu cytokin i czynników wzrostu (np. BMP, TGF-β , FGF, IGF) oraz od aktywacji czynników transkrypcyjnych indukujących proces osteogenezy (Osterix, Runx2) <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Huntley R, Jensen E, Gopalakrishnan R, Mansky KC. Bone morphogenetic proteins: Their role in regulating osteoclast differentiation. Bone Rep. 2019 May 5;10:100207. doi: 10.1016/j.bonr.2019.100207</ref> <ref>Nakashima K, Zhou X, Kunkel G, Zhang Z, Deng JM, Behringer RR, de Crombrugghe B. The novel zinc finger-containing transcription factor osterix is required for osteoblast differentiation and bone formation. Cell. 2002 Jan 11;108(1):17-29. doi: 10.1016/s0092-8674(01)00622-5</ref> <ref>Linkhart TA, Mohan S, Baylink DJ. Growth factors for bone growth and repair: IGF, TGF beta and BMP. Bone. 1996 Jul;19(1 Suppl):1S-12S. doi: 10.1016/s8756-3282(96)00138-x</ref>. Komórki MSC różnicują się do osteoblastów, które produkują kolagen typu I i proteoglikany tworzące macierz pozakomórkową tkanki kostnej. Osteoblasty wytwarzają też białka i glikoproteiny biorące udział w mineralizacji kości: osteonektyna, osteokalcyna, ostopontyna. W procesie dojrzewania z osteoblastów powstają osteocyty a ich funkcją jest przede wszystkim wymiana substancji odżywczych i metabolitów. Ponadto, osteoblasty pośrednio regulują powstawanie osteoklastów, odpowiadających za resorpcję i przebudowę kości, poprzez kontakt osteoblast-osteoklast, sygnalizację parakrynną i interakcję komórka-macierz kostna. Zachowanie równowagi w aktywności osteoblastów i osteoklastów jest niezbędne w homeostazie kości i procesie jej przebudowy, a także w naprawie złamań kości. Brak równowagi w ich aktywności prowadzi do chorób, takich jak osteoporoza czy choroba Pageta, które mają znaczący wpływ na jakość życia pacjentów.

=Bibliografia=

Osteogeneza/en

2021-10-25T06:31:30Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
<div class="mw-translate-fuzzy">
=Definition=
Osteogenesis is the process of bone tissue formation by multipotent stem cells of the third germ layer-origin - the mesoderm. A stem cell at an early stage of osteogenic development, after receiving a differentiation signal, becomes a bone tissue progenitor cell and loses the ability to differentiate into other cells of mesenchymal origin.
Osteogenesis is started during embryonal development (around week 8) and ends when the organism reaches maturity; in humans it occurs between the ages of 20 and 25.
The process of osteogenesis arising on the basis of the embryonic connective tissue (mesenchyme) is called ossification on the connective tissue substrate and takes place mainly during the formation of flat bones of the skull, mandible, maxilla and collarbones. In turn, for the growth of the long and short bones, and the natural healing of fractures is responsible osteogenesis on the cartilage basis.
There are two main populations of bone cells with complementary activities - bone-forming cells (osteoblasts, osteocytes) and bone resorbing cells (osteoclasts)<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref>.
Osteoblasts are the precursor cells of osteogenesis. Osteoblasts are originate from two embryonic cell populations: mesenchymal stromal cells or mesenchymal stem cells (MSCs) <ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143</ref>. The differentiation of MSCs into osteoblasts depends on the activity of many cytokines and growth factors (e.g. BMP, TGF-β, FGF, IGF) and on the activation of transcription factors inducing the osteogenesis process (Osterix, Runx2 )<ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Huntley R, Jensen E, Gopalakrishnan R, Mansky KC. Bone morphogenetic proteins: Their role in regulating osteoclast differentiation. Bone Rep. 2019 May 5;10:100207. doi: 10.1016/j.bonr.2019.100207</ref> <ref>Nakashima K, Zhou X, Kunkel G, Zhang Z, Deng JM, Behringer RR, de Crombrugghe B. The novel zinc finger-containing transcription factor osterix is required for osteoblast differentiation and bone formation. Cell. 2002 Jan 11;108(1):17-29. doi: 10.1016/s0092-8674(01)00622-5</ref> <ref>Linkhart TA, Mohan S, Baylink DJ. Growth factors for bone growth and repair: IGF, TGF beta and BMP. Bone. 1996 Jul;19(1 Suppl):1S-12S. doi: 10.1016/s8756-3282(96)00138-x</ref>. MSC differentiate into osteoblasts, which produce type I collagen and proteoglycans that form the extracellular matrix of bone tissue. Osteoblasts also produce proteins and glycoproteins involved in bone mineralization: osteonectin, osteocalcin, and osteopontin. After the maturation process, osteoblasts form osteocytes and their function is primarily the exchange of nutrients and metabolites. Moreover, osteoblasts indirectly regulate the formation of osteoclasts responsible for bone resorption and remodeling through osteoblast-to-osteoclast communication, paracrine signaling, and cell-bone matrix interaction. Maintaining a balance in the activity of osteoblasts and osteoclasts is essential in bone homeostasis and in the process of bone remodeling, and in the bone fractures repair. An imbalance in their activity leads to diseases such as osteoporosis and Paget's disease, which have a significant impact on the quality of life of patients.
</div>

=Bibliography=

Translations:Osteogeneza/2/pl

2021-10-25T06:31:25Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Osteogenezą nazywamy proces tworzenia tkanki kostnej przez multipotencjalne komórki macierzyste trzeciego listka zarodkowego – mezodermy. Komórka macierzysta we wczesnym stadium rozwoju osteogennego, po otrzymaniu sygnału różnicowania, staje się komórką progenitorową tkanki kostnej i traci zdolność różnicowania w kierunku innych komórek pochodzenia mezenchymalnego. Osteogeneza rozpoczyna się w życiu płodowym (ok. 8 tygodnia), a kończy się po osiągnięciu przez organizm dojrzałości; u człowieka następuje to pomiędzy 20 a 25 rokiem życia.
Proces osteogenezy powstający na bazie tkanki łącznej zarodkowej (mezenchymy) nazywamy kostnieniem na podłożu łącznotkankowym i zachodzi głównie podczas formowania płaskich kości czaszki, żuchwy, podniebienia i obojczyków. Z kolei, za wzrost pozostałych kości m.in. długich i krótkich oraz naturalne gojenie złamań odpowiada osteogeneza na podłożu chrzęstnym. W osteogenezie kluczowe są dwie populacje komórek kostnych o uzupełniających się aktywnościach - komórki tworzące kości (osteoblasty, osteocyty) oraz komórki resorbujące kość (osteoklasty)
<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref>.
Prekursorowymi komórkami osteogenezy są osteoblasty. Osteoblasty pochodzą z dwóch embrionalnych populacji komórkowych: mezenchymalnych komórek zrębowych lub mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC)<ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143</ref>. Różnicowanie MSC do osteoblastów zależy od aktywności wielu cytokin i czynników wzrostu (np. BMP, TGF-β , FGF, IGF) oraz od aktywacji czynników transkrypcyjnych indukujących proces osteogenezy (Osterix, Runx2) <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Huntley R, Jensen E, Gopalakrishnan R, Mansky KC. Bone morphogenetic proteins: Their role in regulating osteoclast differentiation. Bone Rep. 2019 May 5;10:100207. doi: 10.1016/j.bonr.2019.100207</ref> <ref>Nakashima K, Zhou X, Kunkel G, Zhang Z, Deng JM, Behringer RR, de Crombrugghe B. The novel zinc finger-containing transcription factor osterix is required for osteoblast differentiation and bone formation. Cell. 2002 Jan 11;108(1):17-29. doi: 10.1016/s0092-8674(01)00622-5</ref> <ref>Linkhart TA, Mohan S, Baylink DJ. Growth factors for bone growth and repair: IGF, TGF beta and BMP. Bone. 1996 Jul;19(1 Suppl):1S-12S. doi: 10.1016/s8756-3282(96)00138-x</ref>. Komórki MSC różnicują się do osteoblastów, które produkują kolagen typu I i proteoglikany tworzące macierz pozakomórkową tkanki kostnej. Osteoblasty wytwarzają też białka i glikoproteiny biorące udział w mineralizacji kości: osteonektyna, osteokalcyna, ostopontyna. W procesie dojrzewania z osteoblastów powstają osteocyty a ich funkcją jest przede wszystkim wymiana substancji odżywczych i metabolitów. Ponadto, osteoblasty pośrednio regulują powstawanie osteoklastów, odpowiadających za resorpcję i przebudowę kości, poprzez kontakt osteoblast-osteoklast, sygnalizację parakrynną i interakcję komórka-macierz kostna. Zachowanie równowagi w aktywności osteoblastów i osteoklastów jest niezbędne w homeostazie kości i procesie jej przebudowy, a także w naprawie złamań kości. Brak równowagi w ich aktywności prowadzi do chorób, takich jak osteoporoza czy choroba Pageta, które mają znaczący wpływ na jakość życia pacjentów.

Mezenchymalne komórki macierzyste/pl

2021-06-25T08:41:10Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Mezenchymalne komórki macierzyste, zwane również komórkami zrębowymi (ang. mesenchymal stem /stromal cells - MSC) to multipotencjalne komórki pochodzenia mezodermalnego, rezydujące w wielu tkankach dorosłego organizmu, zdolne od samoodnowy i różnicowania zarówno do komórek tkanki, z której się wywodzą jak i do innych komórek pochodzenia mezenchymalnego i niemezenchymalnego .
Mezenchymalne komórki macierzyste / zrębowe skupiły szczególną uwagę świata nauki od czasu ich pierwszej izolacji ze szpiku kostnego przez Friedensteina w latach sześćdziesiątych XX wieku i zostały opisane jako komórki adherentne (przylegające do powierzchni naczyń hodowlanych) o morfologii podobnej do fibroblastów <ref>Friedenstein AJ, Petrakova KV, Kurolesova AI, Frolova GP. Heterotopic of bone marrow. Analysis of precursor cells for osteogenic and hematopoietic tissues. Transplantation 1968; 6: 230-47.</ref> <ref>Friedenstein A, Kuralesova AI. Osteogenic precursor cells of bone marrow in radiation chimeras. Transplantation 1971; 12: 99-108.</ref>. Jednak termin mezenchymalne komórki macierzyste został zaproponowany przez Caplana i wprowadzony w celu określenia rodzaju komórek pochodzących ze szpiku kostnego z naturalną zdolnością do multipotencjalnego różnicowania się w różne typy komórek pochodzenia mezenchymalnego <ref>Caplan AI. Mesenchymal stem cells. J Orthop Res 1991; 9: 641-50.</ref>.
Komórki MSC to heterogenna populacja charakteryzująca się specyficznymi właściwościami tj.: zdolnością do samoodnawiania, zdolnością do zapoczątkowania potomnych komórek progenitorowych ukierunkowanych na różnicowanie w określoną linię komórkową biorącą udział w regeneracji uszkodzonej tkanki, w której rezydują, oraz multipotencją czyli zdolnością do różnicowania się w różne typy komórek nie tylko pochodzenia mezodermalnego. W literaturze opisano różne rodzaje MSC rezydujących w tkankach i wiele doniesień wskazuje na ich biologiczne cechy, która sprawiają, że komórki te są specyficzne dla regeneracji tkanki, z której pochodzą, a ich heterogenność pozwala im różnicować się w różne typy komórek <ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143.</ref>. Komórki posiadające cechy MSC zostały wyizolowane z wielu narządów i tkanek ludzkiego organizmu, w tym ze szpiku kostnego, tkanki tłuszczowej, skóry, mięśni szkieletowych, ścięgien, kości, wątroby, nerek, płuc, śledziony, trzustki, grasicy, miazgi zębowej, błony maziowej i pępowiny <ref>da Silva Meirelles L, Chagastelles PC, Nardi NB. Mesenchymal stem cells reside in virtually all post-natal organs and tissues. J Cell Sci. 2006 Jun 1;119(Pt 11):2204-13. doi: 10.1242/jcs.02932. Epub 2006 May 9. </ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28.</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347.</ref>.
Nie ma specyficznych markerów identyfikujących MSC, jednakże, niezależnie od pochodzenia tkankowego, MSC wyizolowane z różnych tkanek są charakteryzowane jako komórki niehematopoetyczne, które mogą być identyfikowane poprzez obecność wielu wspólnych markerów, w tym antygeny CD29, CD44, CD73, CD90, CD105 i MHC klasy I. MSC nie mają na swojej powierzchni markerów hematopoetycznych i endotelialnych np. CD14, CD31, CD34, CD45, brak ekspresji antygenów MHC klasy II oraz brak cząsteczek kostymulujących CD40, CD80 i CD86, co warunkuje ich ograniczoną immunogenność. Te cechy biologiczne sprawiają, że MSC izolowane z tkanek dorosłego organizmu są obiecującym źródłem komórek do opracowania nowych strategii terapeutycznych w medycynie regeneracyjnej <ref>Pittenger MF, Discher DE, Péault BM, Phinney DG, Hare JM, Caplan AI. Mesenchymal stem cell perspective: cell biology to clinical progress. NPJ Regen Med. 2019 Dec 2;4:22. doi: 10.1038/s41536-019-0083-6.</ref> <ref>Murphy MB, Moncivais K, Caplan AI. Mesenchymal stem cells: environmentally responsive therapeutics for regenerative medicine. Exp Mol Med. 2013 Nov 15;45(11):e54. doi: 10.1038/emm.2013.94.</ref> <ref>Rodríguez-Fuentes DE, Fernández-Garza LE, Samia-Meza JA, Barrera-Barrera SA, Caplan AI, Barrera-Saldaña HA. Mesenchymal Stem Cells Current Clinical Applications: A Systematic Review. Arch Med Res. 2021 Jan;52(1):93-101. doi: 10.1016/j.arcmed.2020.08.006. Epub 2020 Sep 22.</ref>.

=Źródła mezenchymalnych komórek macierzystych=

*'''Szpik kostny'''. Zawiera MSC zdolne do różnicowania w wiele typów komórek, w tym osteoblasty, chondrocyty, hepatocyty i inne. MSC pochodzące ze szpiku kostnego stanowią atrakcyjny materiał dla celów terapeutycznych, chociaż ich potencjał różnicowania zależy od wielu czynników między innymi od wieku dawcy. Pewnym ograniczeniem pozyskiwania MSC ze szpiku jest procedura ich pobrania, która należy do metod inwazyjnych <ref>Prockop DJ. Marrow stromal cells as stem cells for nonhematopoietic tissues. Science. 1997 Apr 4;276(5309):71-4. doi: 10.1126/science.276.5309.71</ref> <ref>Dezawa M, Ishikawa H, Itokazu Y, Yoshihara T, Hoshino M, Takeda S, Ide C, Nabeshima Y. Bone marrow stromal cells generate muscle cells and repair muscle degeneration. Science. 2005 Jul 8;309(5732):314-7. doi: 10.1126/science.1110364</ref>
*'''Tkanka tłuszczowa'''. Bogata w MSC obdarzone wysoką zdolnością proliferacji, łatwe do pozyskania metodą liposukcji i różnicujące się w komórki tkanki tłuszczowej, kostnej, chrzęstnej oraz mięśniowej
*'''Mięsień szkieletowy'''. W odróżnieniu od unipotencjalnych komórek satelitowych, różnicujących się jedynie w komórki miogenne, MSC pochodzące z mięśni szkieletowych zdolne są także do osteo- oraz chondrogenezy, aczkolwiek stosowane są głównie do regeneracji tkanek mięśni szkieletowych. Charakteryzują się wysoką zdolnością odnawiania się i można je pozyskać metodą biopsji z dowolnego mięśnia pacjenta <ref>Klimczak A, Kozlowska U, Kurpisz M. Muscle Stem/Progenitor Cells and Mesenchymal Stem Cells of Bone Marrow Origin for Skeletal Muscle Regeneration in Muscular Dystrophies. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2018 Oct;66(5):341-354. doi: 10.1007/s00005-018-0509-7</ref>
*'''Skóra'''. Stanowi źródło komórek MSC o dużej zdolności proliferacyjnej. Najczęściej stosowane są w regeneracji tkanki, z której się wywodzą tj. skóry np. w leczeniu ciężkich rozległych oparzeń; są również zdolne do różnicowania w mio-, adipo-, osteo- oraz chondrocyty, a także komórki układu nerwowego lub trzustki. MSC można także wyizolować z mieszków włosowych, co jest prawdopodobnie najłatwiejszą oraz najmniej inwazyjną metodą pozyskania komórek macierzystych; MSC z mieszka włosowego posiadają zdolność adipo- oraz osteogenezy <ref>Wang B, Liu XM, Liu ZN, Wang Y, Han X, Lian AB, Mu Y, Jin MH, Liu JY. Human hair follicle-derived mesenchymal stem cells: Isolation, expansion, and differentiation. World J Stem Cells. 2020 Jun 26;12(6):462-470. doi: 10.4252/wjsc.v12.i6.462</ref> <ref>Savkovic V, Li H, Obradovic D, Masieri FF, Bartella AK, Zimmerer R, Simon JC, Etz C, Lethaus B. The Angiogenic Potential of Mesenchymal Stem Cells from the Hair Follicle Outer Root Sheath. J Clin Med. 2021 Feb 26;10(5):911. doi: 10.3390/jcm10050911</ref>.
*'''Miazga zęba'''. Ekstrakcja zębów jest jedną z powszechnie wykonywanych procedur dentystycznych, zatem miazga zęba może być łatwo dostępnym źródłem komórek macierzystych. MSC z miazgi zęba są najczęściej wykorzystywane do regeneracji tkanki kostnej lub nerwowej; natomiast ich zdolność do chondrogenezy jest ograniczona w porównaniu z innymi rodzajami MSC. Ponadto, niektóre badania wykazują spadek aktywności proliferacyjnej MSC izolowanych z miazgi zęba wraz z upływem czasu hodowli i liczby pasaży <ref>Anitua E, Troya M, Zalduendo M. Progress in the use of dental pulp stem cells in regenerative medicine. Cytotherapy. 2018 Apr;20(4):479-498. doi: 10.1016/j.jcyt.2017.12.011. Epub 2018 Feb 12</ref> <ref>Alraies A, Waddington RJ, Sloan AJ, Moseley R. Evaluation of Dental Pulp Stem Cell Heterogeneity and Behaviour in 3D Type I Collagen Gels. Biomed Res Int. 2020 Sep 10;2020:3034727. doi: 10.1155/2020/3034727</ref>.
*'''Łożysko'''. Bogate źródło MSC charakteryzujących się wysokim tempem proliferacji oraz silnym efektem immunosupresyjnym. Jako jedne z niewielu, MSC pozyskane z łożyska są także zdolne do różnicowania w hepatocyty oraz komórki trzustki <ref>Wang L, Ott L, Seshareddy K, Weiss ML, Detamore MS. Musculoskeletal tissue engineering with human umbilical cord mesenchymal stromal cells. Regen Med. 2011 Jan;6(1):95-109. doi: 10.2217/rme.10.98</ref> <ref>Um S, Ha J, Choi SJ, Oh W, Jin HJ. Prospects for the therapeutic development of umbilical cord blood-derived mesenchymal stem cells. World J Stem Cells. 2020 Dec 26;12(12):1511-1528. doi: 10.4252/wjsc.v12.i12.1511</ref>.
*'''Płyn owodniowy'''. MSC pochodzące z płynu owodniowego najczęściej wykorzystuje się w układzie autologicznym, jako czynnik wspierający naprawę tkanek przy operacjach wrodzonych defektów takich jak rozszczep kręgosłupa, przepuklina przeponowa czy wady serca. Płyn owodniowy jest łatwy do pobrania za pomocą aspiracji; niewielka objętość jest wystarczająca dla założenia hodowli znajdujących się w nim komórek MSC, gdyż odznaczają się one wysokim tempem proliferacji.

=Bibliografia=

Translations:Mezenchymalne komórki macierzyste/3/pl

2021-06-25T08:41:06Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

*'''Szpik kostny'''. Zawiera MSC zdolne do różnicowania w wiele typów komórek, w tym osteoblasty, chondrocyty, hepatocyty i inne. MSC pochodzące ze szpiku kostnego stanowią atrakcyjny materiał dla celów terapeutycznych, chociaż ich potencjał różnicowania zależy od wielu czynników między innymi od wieku dawcy. Pewnym ograniczeniem pozyskiwania MSC ze szpiku jest procedura ich pobrania, która należy do metod inwazyjnych <ref>Prockop DJ. Marrow stromal cells as stem cells for nonhematopoietic tissues. Science. 1997 Apr 4;276(5309):71-4. doi: 10.1126/science.276.5309.71</ref> <ref>Dezawa M, Ishikawa H, Itokazu Y, Yoshihara T, Hoshino M, Takeda S, Ide C, Nabeshima Y. Bone marrow stromal cells generate muscle cells and repair muscle degeneration. Science. 2005 Jul 8;309(5732):314-7. doi: 10.1126/science.1110364</ref>
*'''Tkanka tłuszczowa'''. Bogata w MSC obdarzone wysoką zdolnością proliferacji, łatwe do pozyskania metodą liposukcji i różnicujące się w komórki tkanki tłuszczowej, kostnej, chrzęstnej oraz mięśniowej
*'''Mięsień szkieletowy'''. W odróżnieniu od unipotencjalnych komórek satelitowych, różnicujących się jedynie w komórki miogenne, MSC pochodzące z mięśni szkieletowych zdolne są także do osteo- oraz chondrogenezy, aczkolwiek stosowane są głównie do regeneracji tkanek mięśni szkieletowych. Charakteryzują się wysoką zdolnością odnawiania się i można je pozyskać metodą biopsji z dowolnego mięśnia pacjenta <ref>Klimczak A, Kozlowska U, Kurpisz M. Muscle Stem/Progenitor Cells and Mesenchymal Stem Cells of Bone Marrow Origin for Skeletal Muscle Regeneration in Muscular Dystrophies. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2018 Oct;66(5):341-354. doi: 10.1007/s00005-018-0509-7</ref>
*'''Skóra'''. Stanowi źródło komórek MSC o dużej zdolności proliferacyjnej. Najczęściej stosowane są w regeneracji tkanki, z której się wywodzą tj. skóry np. w leczeniu ciężkich rozległych oparzeń; są również zdolne do różnicowania w mio-, adipo-, osteo- oraz chondrocyty, a także komórki układu nerwowego lub trzustki. MSC można także wyizolować z mieszków włosowych, co jest prawdopodobnie najłatwiejszą oraz najmniej inwazyjną metodą pozyskania komórek macierzystych; MSC z mieszka włosowego posiadają zdolność adipo- oraz osteogenezy <ref>Wang B, Liu XM, Liu ZN, Wang Y, Han X, Lian AB, Mu Y, Jin MH, Liu JY. Human hair follicle-derived mesenchymal stem cells: Isolation, expansion, and differentiation. World J Stem Cells. 2020 Jun 26;12(6):462-470. doi: 10.4252/wjsc.v12.i6.462</ref> <ref>Savkovic V, Li H, Obradovic D, Masieri FF, Bartella AK, Zimmerer R, Simon JC, Etz C, Lethaus B. The Angiogenic Potential of Mesenchymal Stem Cells from the Hair Follicle Outer Root Sheath. J Clin Med. 2021 Feb 26;10(5):911. doi: 10.3390/jcm10050911</ref>.
*'''Miazga zęba'''. Ekstrakcja zębów jest jedną z powszechnie wykonywanych procedur dentystycznych, zatem miazga zęba może być łatwo dostępnym źródłem komórek macierzystych. MSC z miazgi zęba są najczęściej wykorzystywane do regeneracji tkanki kostnej lub nerwowej; natomiast ich zdolność do chondrogenezy jest ograniczona w porównaniu z innymi rodzajami MSC. Ponadto, niektóre badania wykazują spadek aktywności proliferacyjnej MSC izolowanych z miazgi zęba wraz z upływem czasu hodowli i liczby pasaży <ref>Anitua E, Troya M, Zalduendo M. Progress in the use of dental pulp stem cells in regenerative medicine. Cytotherapy. 2018 Apr;20(4):479-498. doi: 10.1016/j.jcyt.2017.12.011. Epub 2018 Feb 12</ref> <ref>Alraies A, Waddington RJ, Sloan AJ, Moseley R. Evaluation of Dental Pulp Stem Cell Heterogeneity and Behaviour in 3D Type I Collagen Gels. Biomed Res Int. 2020 Sep 10;2020:3034727. doi: 10.1155/2020/3034727</ref>.
*'''Łożysko'''. Bogate źródło MSC charakteryzujących się wysokim tempem proliferacji oraz silnym efektem immunosupresyjnym. Jako jedne z niewielu, MSC pozyskane z łożyska są także zdolne do różnicowania w hepatocyty oraz komórki trzustki <ref>Wang L, Ott L, Seshareddy K, Weiss ML, Detamore MS. Musculoskeletal tissue engineering with human umbilical cord mesenchymal stromal cells. Regen Med. 2011 Jan;6(1):95-109. doi: 10.2217/rme.10.98</ref> <ref>Um S, Ha J, Choi SJ, Oh W, Jin HJ. Prospects for the therapeutic development of umbilical cord blood-derived mesenchymal stem cells. World J Stem Cells. 2020 Dec 26;12(12):1511-1528. doi: 10.4252/wjsc.v12.i12.1511</ref>.
*'''Płyn owodniowy'''. MSC pochodzące z płynu owodniowego najczęściej wykorzystuje się w układzie autologicznym, jako czynnik wspierający naprawę tkanek przy operacjach wrodzonych defektów takich jak rozszczep kręgosłupa, przepuklina przeponowa czy wady serca. Płyn owodniowy jest łatwy do pobrania za pomocą aspiracji; niewielka objętość jest wystarczająca dla założenia hodowli znajdujących się w nim komórek MSC, gdyż odznaczają się one wysokim tempem proliferacji.

Translations:Mezenchymalne komórki macierzyste/1/pl

2021-06-25T08:41:06Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Mezenchymalne komórki macierzyste, zwane również komórkami zrębowymi (ang. mesenchymal stem /stromal cells - MSC) to multipotencjalne komórki pochodzenia mezodermalnego, rezydujące w wielu tkankach dorosłego organizmu, zdolne od samoodnowy i różnicowania zarówno do komórek tkanki, z której się wywodzą jak i do innych komórek pochodzenia mezenchymalnego i niemezenchymalnego .
Mezenchymalne komórki macierzyste / zrębowe skupiły szczególną uwagę świata nauki od czasu ich pierwszej izolacji ze szpiku kostnego przez Friedensteina w latach sześćdziesiątych XX wieku i zostały opisane jako komórki adherentne (przylegające do powierzchni naczyń hodowlanych) o morfologii podobnej do fibroblastów <ref>Friedenstein AJ, Petrakova KV, Kurolesova AI, Frolova GP. Heterotopic of bone marrow. Analysis of precursor cells for osteogenic and hematopoietic tissues. Transplantation 1968; 6: 230-47.</ref> <ref>Friedenstein A, Kuralesova AI. Osteogenic precursor cells of bone marrow in radiation chimeras. Transplantation 1971; 12: 99-108.</ref>. Jednak termin mezenchymalne komórki macierzyste został zaproponowany przez Caplana i wprowadzony w celu określenia rodzaju komórek pochodzących ze szpiku kostnego z naturalną zdolnością do multipotencjalnego różnicowania się w różne typy komórek pochodzenia mezenchymalnego <ref>Caplan AI. Mesenchymal stem cells. J Orthop Res 1991; 9: 641-50.</ref>.
Komórki MSC to heterogenna populacja charakteryzująca się specyficznymi właściwościami tj.: zdolnością do samoodnawiania, zdolnością do zapoczątkowania potomnych komórek progenitorowych ukierunkowanych na różnicowanie w określoną linię komórkową biorącą udział w regeneracji uszkodzonej tkanki, w której rezydują, oraz multipotencją czyli zdolnością do różnicowania się w różne typy komórek nie tylko pochodzenia mezodermalnego. W literaturze opisano różne rodzaje MSC rezydujących w tkankach i wiele doniesień wskazuje na ich biologiczne cechy, która sprawiają, że komórki te są specyficzne dla regeneracji tkanki, z której pochodzą, a ich heterogenność pozwala im różnicować się w różne typy komórek <ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143.</ref>. Komórki posiadające cechy MSC zostały wyizolowane z wielu narządów i tkanek ludzkiego organizmu, w tym ze szpiku kostnego, tkanki tłuszczowej, skóry, mięśni szkieletowych, ścięgien, kości, wątroby, nerek, płuc, śledziony, trzustki, grasicy, miazgi zębowej, błony maziowej i pępowiny <ref>da Silva Meirelles L, Chagastelles PC, Nardi NB. Mesenchymal stem cells reside in virtually all post-natal organs and tissues. J Cell Sci. 2006 Jun 1;119(Pt 11):2204-13. doi: 10.1242/jcs.02932. Epub 2006 May 9. </ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28.</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347.</ref>.
Nie ma specyficznych markerów identyfikujących MSC, jednakże, niezależnie od pochodzenia tkankowego, MSC wyizolowane z różnych tkanek są charakteryzowane jako komórki niehematopoetyczne, które mogą być identyfikowane poprzez obecność wielu wspólnych markerów, w tym antygeny CD29, CD44, CD73, CD90, CD105 i MHC klasy I. MSC nie mają na swojej powierzchni markerów hematopoetycznych i endotelialnych np. CD14, CD31, CD34, CD45, brak ekspresji antygenów MHC klasy II oraz brak cząsteczek kostymulujących CD40, CD80 i CD86, co warunkuje ich ograniczoną immunogenność. Te cechy biologiczne sprawiają, że MSC izolowane z tkanek dorosłego organizmu są obiecującym źródłem komórek do opracowania nowych strategii terapeutycznych w medycynie regeneracyjnej <ref>Pittenger MF, Discher DE, Péault BM, Phinney DG, Hare JM, Caplan AI. Mesenchymal stem cell perspective: cell biology to clinical progress. NPJ Regen Med. 2019 Dec 2;4:22. doi: 10.1038/s41536-019-0083-6.</ref> <ref>Murphy MB, Moncivais K, Caplan AI. Mesenchymal stem cells: environmentally responsive therapeutics for regenerative medicine. Exp Mol Med. 2013 Nov 15;45(11):e54. doi: 10.1038/emm.2013.94.</ref> <ref>Rodríguez-Fuentes DE, Fernández-Garza LE, Samia-Meza JA, Barrera-Barrera SA, Caplan AI, Barrera-Saldaña HA. Mesenchymal Stem Cells Current Clinical Applications: A Systematic Review. Arch Med Res. 2021 Jan;52(1):93-101. doi: 10.1016/j.arcmed.2020.08.006. Epub 2020 Sep 22.</ref>.

Osteogeneza/pl

2021-06-25T08:33:58Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Osteogenezą nazywamy proces tworzenia tkanki kostnej przez multipotencjalne komórki macierzyste trzeciego listka zarodkowego – mezodermy. Komórka macierzysta we wczesnym stadium rozwoju osteogennego, po otrzymaniu sygnału różnicowania, staje się komórką progenitorową tkanki kostnej i traci zdolność różnicowania w kierunku innych komórek pochodzenia mezenchymalnego. Osteogeneza rozpoczyna się w życiu płodowym (ok. 8 tygodnia), a kończy się po osiągnięciu przez organizm dojrzałości; u człowieka następuje to pomiędzy 20 a 25 rokiem życia.
Proces osteogenezy powstający na bazie tkanki łącznej zarodkowej (mezenchymy) nazywamy kostnieniem na podłożu łącznotkankowym i zachodzi głównie podczas formowania płaskich kości czaszki, żuchwy, podniebienia i obojczyków. Z kolei, za wzrost pozostałych kości m.in. długich i krótkich oraz naturalne gojenie złamań odpowiada osteogeneza na podłożu chrzęstnym. W osteogenezie kluczowe są dwie populacje komórek kostnych o uzupełniających się aktywnościach - komórki tworzące kości (osteoblasty, osteocyty) oraz komórki resorbujące kość (osteoklasty)
<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref>.
Prekursorowymi komórkami osteogenezy są osteoblasty. Osteoblasty pochodzą z dwóch embrionalnych populacji komórkowych: mezenchymalnych komórek zrębowych lub mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC)<ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143</ref>. Różnicowanie MSC do osteoblastów zależy od aktywności wielu cytokin i czynników wzrostu (np. BMP, TGF-β , FGF, IGF) oraz od aktywacji czynników transkrypcyjnych indukujących proces osteogenezy (Osterix, Runx2) <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Huntley R, Jensen E, Gopalakrishnan R, Mansky KC. Bone morphogenetic proteins: Their role in regulating osteoclast differentiation. Bone Rep. 2019 May 5;10:100207. doi: 10.1016/j.bonr.2019.100207</ref> <ref>Nakashima K, Zhou X, Kunkel G, Zhang Z, Deng JM, Behringer RR, de Crombrugghe B. The novel zinc finger-containing transcription factor osterix is required for osteoblast differentiation and bone formation. Cell. 2002 Jan 11;108(1):17-29. doi: 10.1016/s0092-8674(01)00622-5</ref> <ref>Linkhart TA, Mohan S, Baylink DJ. Growth factors for bone growth and repair: IGF, TGF beta and BMP. Bone. 1996 Jul;19(1 Suppl):1S-12S. doi: 10.1016/s8756-3282(96)00138-x</ref>. MSC differentiate into osteoblasts, which produce type I collagen and proteoglycans that form the extracellular matrix of bone tissue. Osteoblasts also produce proteins and glycoproteins involved in bone mineralization: osteonectin, osteocalcin, and osteopontin. After the maturation process, osteoblasts form osteocytes and their function is primarily the exchange of nutrients and metabolites. Moreover, osteoblasts indirectly regulate the formation of osteoclasts responsible for bone resorption and remodeling through osteoblast-to-osteoclast communication, paracrine signaling, and cell-bone matrix interaction. Maintaining a balance in the activity of osteoblasts and osteoclasts is essential in bone homeostasis and in the process of bone remodeling, and in the bone fractures repair. An imbalance in their activity leads to diseases such as osteoporosis and Paget's disease, which have a significant impact on the quality of life of patients.

=Bibliografia=

Osteogeneza/en

2021-06-25T08:33:55Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
<div class="mw-translate-fuzzy">
=Definition=
Osteogenesis is the process of bone tissue formation by multipotent stem cells of the third germ layer-origin - the mesoderm. A stem cell at an early stage of osteogenic development, after receiving a differentiation signal, becomes a bone tissue progenitor cell and loses the ability to differentiate into other cells of mesenchymal origin.
Osteogenesis is started during embryonal development (around week 8) and ends when the organism reaches maturity; in humans it occurs between the ages of 20 and 25.
The process of osteogenesis arising on the basis of the embryonic connective tissue (mesenchyme) is called ossification on the connective tissue substrate and takes place mainly during the formation of flat bones of the skull, mandible, maxilla and collarbones. In turn, for the growth of the long and short bones, and the natural healing of fractures is responsible osteogenesis on the cartilage basis.
There are two main populations of bone cells with complementary activities - bone-forming cells (osteoblasts, osteocytes) and bone resorbing cells (osteoclasts)<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref>.
Osteoblasts are the precursor cells of osteogenesis. Osteoblasts are originate from two embryonic cell populations: mesenchymal stromal cells or mesenchymal stem cells (MSCs) <ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143</ref>. The differentiation of MSCs into osteoblasts depends on the activity of many cytokines and growth factors (e.g. BMP, TGF-β, FGF, IGF) and on the activation of transcription factors inducing the osteogenesis process (Osterix, Runx2 )<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref> <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Huntley R, Jensen E, Gopalakrishnan R, Mansky KC. Bone morphogenetic proteins: Their role in regulating osteoclast differentiation. Bone Rep. 2019 May 5;10:100207. doi: 10.1016/j.bonr.2019.100207</ref> <ref>Nakashima K, Zhou X, Kunkel G, Zhang Z, Deng JM, Behringer RR, de Crombrugghe B. The novel zinc finger-containing transcription factor osterix is required for osteoblast differentiation and bone formation. Cell. 2002 Jan 11;108(1):17-29. doi: 10.1016/s0092-8674(01)00622-5</ref> <ref>Linkhart TA, Mohan S, Baylink DJ. Growth factors for bone growth and repair: IGF, TGF beta and BMP. Bone. 1996 Jul;19(1 Suppl):1S-12S. doi: 10.1016/s8756-3282(96)00138-x</ref>. MSC differentiate into osteoblasts, which produce type I collagen and proteoglycans that form the extracellular matrix of bone tissue. Osteoblasts also produce proteins and glycoproteins involved in bone mineralization: osteonectin, osteocalcin, and osteopontin. After the maturation process, osteoblasts form osteocytes and their function is primarily the exchange of nutrients and metabolites. Moreover, osteoblasts indirectly regulate the formation of osteoclasts responsible for bone resorption and remodeling through osteoblast-to-osteoclast communication, paracrine signaling, and cell-bone matrix interaction. Maintaining a balance in the activity of osteoblasts and osteoclasts is essential in bone homeostasis and in the process of bone remodeling, and in the bone fractures repair. An imbalance in their activity leads to diseases such as osteoporosis and Paget's disease, which have a significant impact on the quality of life of patients.
</div>

=Bibliography=

Translations:Osteogeneza/2/pl

2021-06-25T08:33:52Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Osteogenezą nazywamy proces tworzenia tkanki kostnej przez multipotencjalne komórki macierzyste trzeciego listka zarodkowego – mezodermy. Komórka macierzysta we wczesnym stadium rozwoju osteogennego, po otrzymaniu sygnału różnicowania, staje się komórką progenitorową tkanki kostnej i traci zdolność różnicowania w kierunku innych komórek pochodzenia mezenchymalnego. Osteogeneza rozpoczyna się w życiu płodowym (ok. 8 tygodnia), a kończy się po osiągnięciu przez organizm dojrzałości; u człowieka następuje to pomiędzy 20 a 25 rokiem życia.
Proces osteogenezy powstający na bazie tkanki łącznej zarodkowej (mezenchymy) nazywamy kostnieniem na podłożu łącznotkankowym i zachodzi głównie podczas formowania płaskich kości czaszki, żuchwy, podniebienia i obojczyków. Z kolei, za wzrost pozostałych kości m.in. długich i krótkich oraz naturalne gojenie złamań odpowiada osteogeneza na podłożu chrzęstnym. W osteogenezie kluczowe są dwie populacje komórek kostnych o uzupełniających się aktywnościach - komórki tworzące kości (osteoblasty, osteocyty) oraz komórki resorbujące kość (osteoklasty)
<ref>Jann J, Gascon S, Roux S, Faucheux N. Influence of the TGF-β Superfamily on Osteoclasts/Osteoblasts Balance in Physiological and Pathological Bone Conditions. Int J Mol Sci. 2020 Oct 14;21(20):7597. doi: 10.3390/ijms21207597</ref>.
Prekursorowymi komórkami osteogenezy są osteoblasty. Osteoblasty pochodzą z dwóch embrionalnych populacji komórkowych: mezenchymalnych komórek zrębowych lub mezenchymalnych komórek macierzystych (MSC)<ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143</ref>. Różnicowanie MSC do osteoblastów zależy od aktywności wielu cytokin i czynników wzrostu (np. BMP, TGF-β , FGF, IGF) oraz od aktywacji czynników transkrypcyjnych indukujących proces osteogenezy (Osterix, Runx2) <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Huntley R, Jensen E, Gopalakrishnan R, Mansky KC. Bone morphogenetic proteins: Their role in regulating osteoclast differentiation. Bone Rep. 2019 May 5;10:100207. doi: 10.1016/j.bonr.2019.100207</ref> <ref>Nakashima K, Zhou X, Kunkel G, Zhang Z, Deng JM, Behringer RR, de Crombrugghe B. The novel zinc finger-containing transcription factor osterix is required for osteoblast differentiation and bone formation. Cell. 2002 Jan 11;108(1):17-29. doi: 10.1016/s0092-8674(01)00622-5</ref> <ref>Linkhart TA, Mohan S, Baylink DJ. Growth factors for bone growth and repair: IGF, TGF beta and BMP. Bone. 1996 Jul;19(1 Suppl):1S-12S. doi: 10.1016/s8756-3282(96)00138-x</ref>. MSC differentiate into osteoblasts, which produce type I collagen and proteoglycans that form the extracellular matrix of bone tissue. Osteoblasts also produce proteins and glycoproteins involved in bone mineralization: osteonectin, osteocalcin, and osteopontin. After the maturation process, osteoblasts form osteocytes and their function is primarily the exchange of nutrients and metabolites. Moreover, osteoblasts indirectly regulate the formation of osteoclasts responsible for bone resorption and remodeling through osteoblast-to-osteoclast communication, paracrine signaling, and cell-bone matrix interaction. Maintaining a balance in the activity of osteoblasts and osteoclasts is essential in bone homeostasis and in the process of bone remodeling, and in the bone fractures repair. An imbalance in their activity leads to diseases such as osteoporosis and Paget's disease, which have a significant impact on the quality of life of patients.

Komórki macierzyste/pl

2021-06-25T08:28:29Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>

=Definicja=
Komórki macierzyste, nazywane również komórkami pnia (ang. stem cells), to pierwotne, niewyspecjalizowane komórki, które mają nieograniczoną zdolność do samoodnowy oraz różnicowania się w wyspecjalizowane komórki potomne tworzące tkanki i narządy. Komórki macierzyste są obecne zarówno w zarodkach, jak i w dorosłym organizmie. Poprawne funkcjonowanie organizmu zależne jest od homeostazy tkankowej a utrzymanie [[homeostaza|homeostazy]] związane jest z pulą komórek macierzystych utrzymującą w równowadze liczbę komórek somatycznych organizmu. W każdym narządzie organizmu systematycznie powstają nowe komórki, które dojrzewają, różnicują się w wyspecjalizowane komórki danego narządu a po wypełnieniu swojej funkcji biologicznej giną w procesie [[apoptoza|apoptozy]]. Komórki macierzyste, rezydujące w [[nisza komórek macierzystych|niszy komórek macierzystych]] danego narządu, otrzymują sygnały z otoczenia uszkodzonej tkanki i rozpoczynają proces naprawy prowadzący do regeneracji tkanek.

=Rodzaje komórek macierzystych=

# '''Komórki totipotencjalne''' – najbardziej pierwotne komórki, są to jedyne komórki w organizmie zdolne do różnicowania się do każdego typu embrionalnych komórek somatycznych i powstania całego organizmu. Powstają w wyniku zapłodnienia tworząc zygotę a następnie w dalszym procesie rozwojowym tworzą blastomery. Są zdolne do tworzenia łożyska, łączącego płód z organizmem matki.
# '''Komórki pluripotencjalne''' – są to komórki potomne totipotencjalnych komórek macierzystych i mogą dać początek komórkom trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. Komórki te są zdolne do organizowania się i tworzenia dowolnej tkanki w procesie embriogenezy (z wyjątkiem komórek łożyska). Wraz z rozwojem płodu i formowaniem się odrębnych struktur tkankowych, komórki pluripotencjalne tracą zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych na rzecz komórek tkankowo-specyficznych. Komórki pluripotencjalne można spotkać tylko podczas rozwoju embrionalnego, nie mogą jedynie przekształcić się powrotnie w komórki totipotencjalne.
# '''Komórki multipotencjalne''' – to komórki charakteryzujące się zdolnością do tworzenia tkanek w obrębie jednego z trzech listków zarodkowych
#* Pierwszy listek zarodkowy (ektoderma) – tkanka nerwowa, tkanka nabłonkowa, przydatki skórne,
#* Drugi listek zarodkowy (endoderma) – układ trawienny, układ oddechowy, układ endokrynny, układ moczowy, narządy zmysłów,
#* Trzeci listek zarodkowy (mezoderma) – tkanka kostna, tkanka chrzęstna, mięśnie szkieletowe, mięśnie gładkie, mięsień sercowy, ścięgna, więzadła, tkanka tłuszczowa. Przykładem multipotencjalnych komórek trzeciego listka zarodkowego są [[mezenchymalne komórki macierzyste|mezenchymalne komórki macierzyste]] (ang. mesenchymal stem cells - MSC). Komórki multipotencjalne rezydują w [[nisza komórek macierzystych|niszach komórek macierzystych]] a ich liczba zwykle maleje wraz z wiekiem i wraz ze zdolnością do samoodnowy organizmu.
# '''Komórki unipotencjalne''' – komórki wyspecjalizowane do różnicowania się w kierunku zdefiniowanych komórek danej tkanki z zachowaną zdolnością do podziałów (w przeciwieństwie do komórek dojrzałych). Przykładem komórek unipotencjalnych są np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych różnicujące się do mioblastów a następnie do miocytów - dojrzałych komórek mięśniowych, lub osteoblasty różnicujące się w komórki tworzące kość. Komórki unipotencjalne rezydują w tkankach i odpowiadają na sygnały związane z uszkodzeniem tkanki poprzez ich aktywację i następową regenerację tkanki.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>

=Klasyfikacja komórek macierzystych ze względu na źródło pochodzenia=

# '''Embrionalne (zarodkowe) komórki macierzyste''' – pochodzą z komórek zarodka (komórki totipotencjalne) lub z węzła zarodkowego blastocysty (komórki pluripotencjalne), mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek organizmu. Jednakże, użycie embrionalnych komórek macierzystych w celach terapeutycznych budzi wątpliwości natury etycznej, zatem ich zastosowanie nie powinno mieć miejsca w medycynie regeneracyjnej.
# '''Płodowe komórki macierzyste '''– mogą być pozyskane z krwi pępowinowej i z tkanek popłodu, takich jak pępowina czy łożysko; tkanki te stanowią naturalne źródło ich pozyskania, a niewykorzystane poddawane są utylizacji medycznej. <ref> In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058 </ref> <ref> Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009 </ref> <ref> Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235 </ref> <ref> Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544 </ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste|Somatyczne komórki macierzyste]]'''– znajdują się w tkankach dorosłego organizmu i są odpowiedzialne za ich regenerację. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie [[somatyczne komórki macierzyste|somatycznych komórek macierzystych]] jest dobrze udokumentowane <ref> Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003 </ref> <ref> Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6 </ref> <ref> Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384 </ref> <ref> Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12 </ref> <ref> Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215 </ref> <ref> Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347 </ref> i wiele z nich znalazło zastosowanie w terapiach komórkowych np. przeszczepianie komórek krwiotwórczych w schorzeniach układu hematologicznego.

=Bibliografia=

Komórki macierzyste/en

2021-06-25T08:11:33Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>

=Definiton=
Stem cells are primary, unspecialized cells, which are characterized with unlimited self-renewal capacity and differentiation into specialized descendant progenitor cells forming tissues and organs. Stem cells exist both in embryos and adult organism. The proper function of the organism depends on tissue homeostasis, and the maintenance of [[homeostaza/en|homeostasis]] is related with stem cell pool, that balances the number of somatic cells in the body. In every organ of the organism systematically appears new cells, which maturate and differentiate into organ-specific cells, and after fulfilling their specific biological function they undergo into programmed cell death called [[apoptoza/en|apoptosis]]. Stem cells, residing in the [[nisza komórek macierzystych/en|stem cell niche]] of a given organ, receive signals from the microenvironment of damaged tissue and initiate the repair process leading to tissue regeneration.

=Stem Cell Types=

# '''Komórki totipotencjalne''' – najbardziej pierwotne komórki, są to jedyne komórki w organizmie zdolne do różnicowania się do każdego typu embrionalnych komórek somatycznych i powstania całego organizmu. Powstają w wyniku zapłodnienia tworząc zygotę a następnie w dalszym procesie rozwojowym tworzą blastomery. Są zdolne do tworzenia łożyska, łączącego płód z organizmem matki.
# '''Komórki pluripotencjalne''' – są to komórki potomne totipotencjalnych komórek macierzystych i mogą dać początek komórkom trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. Komórki te są zdolne do organizowania się i tworzenia dowolnej tkanki w procesie embriogenezy (z wyjątkiem komórek łożyska). Wraz z rozwojem płodu i formowaniem się odrębnych struktur tkankowych, komórki pluripotencjalne tracą zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych na rzecz komórek tkankowo-specyficznych. Komórki pluripotencjalne można spotkać tylko podczas rozwoju embrionalnego, nie mogą jedynie przekształcić się powrotnie w komórki totipotencjalne.
# '''Komórki multipotencjalne''' – to komórki charakteryzujące się zdolnością do tworzenia tkanek w obrębie jednego z trzech listków zarodkowych
#* Pierwszy listek zarodkowy (ektoderma) – tkanka nerwowa, tkanka nabłonkowa, przydatki skórne,
#* Drugi listek zarodkowy (endoderma) – układ trawienny, układ oddechowy, układ endokrynny, układ moczowy, narządy zmysłów,
#* Trzeci listek zarodkowy (mezoderma) – tkanka kostna, tkanka chrzęstna, mięśnie szkieletowe, mięśnie gładkie, mięsień sercowy, ścięgna, więzadła, tkanka tłuszczowa. Przykładem multipotencjalnych komórek trzeciego listka zarodkowego są [[mezenchymalne komórki macierzyste|mezenchymalne komórki macierzyste]] (ang. mesenchymal stem cells - MSC). Komórki multipotencjalne rezydują w [[nisza komórek macierzystych|niszach komórek macierzystych]] a ich liczba zwykle maleje wraz z wiekiem i wraz ze zdolnością do samoodnowy organizmu.
# '''Komórki unipotencjalne''' – komórki wyspecjalizowane do różnicowania się w kierunku zdefiniowanych komórek danej tkanki z zachowaną zdolnością do podziałów (w przeciwieństwie do komórek dojrzałych). Przykładem komórek unipotencjalnych są np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych różnicujące się do mioblastów a następnie do miocytów - dojrzałych komórek mięśniowych, lub osteoblasty różnicujące się w komórki tworzące kość. Komórki unipotencjalne rezydują w tkankach i odpowiadają na sygnały związane z uszkodzeniem tkanki poprzez ich aktywację i następową regenerację tkanki.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>

=Classification of stem cell types by source of origin=

# '''Embrionalne (zarodkowe) komórki macierzyste''' – pochodzą z komórek zarodka (komórki totipotencjalne) lub z węzła zarodkowego blastocysty (komórki pluripotencjalne), mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek organizmu. Jednakże, użycie embrionalnych komórek macierzystych w celach terapeutycznych budzi wątpliwości natury etycznej, zatem ich zastosowanie nie powinno mieć miejsca w medycynie regeneracyjnej.
# '''Płodowe komórki macierzyste '''– mogą być pozyskane z krwi pępowinowej i z tkanek popłodu, takich jak pępowina czy łożysko; tkanki te stanowią naturalne źródło ich pozyskania, a niewykorzystane poddawane są utylizacji medycznej. <ref> In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058 </ref> <ref> Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009 </ref> <ref> Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235 </ref> <ref> Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544 </ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste|Somatyczne komórki macierzyste]]'''– znajdują się w tkankach dorosłego organizmu i są odpowiedzialne za ich regenerację. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie [[somatyczne komórki macierzyste|somatycznych komórek macierzystych]] jest dobrze udokumentowane <ref> Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003 </ref> <ref> Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6 </ref> <ref> Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384 </ref> <ref> Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12 </ref> <ref> Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215 </ref> <ref> Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347 </ref> i wiele z nich znalazło zastosowanie w terapiach komórkowych np. przeszczepianie komórek krwiotwórczych w schorzeniach układu hematologicznego.

# '''Embryonic Stem Cells (ESC)''' – derived from embryo cells (totipotent stem cells) or inner cell mass (pluripotent stem cells), they are able to differentiate into all type of cells of whole organism. However, the use of embryonic stem cells for therapeutic purpose arise ethical concerns, therefore their application should not be considered in regenerative medicine.<ref>Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5.</ref>
# '''Fetal and Perinatal Stem Cells''' – can be acquired from cord blood, cord tissue and postpartum placenta - their natural reservoir. In standard conditions the perinatal tissues are discarded according to medical procedures.<ref>In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058.</ref> <ref>Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009. Epub 2006 Apr 22.</ref> <ref>Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235. Epub 2013 Apr 18.</ref> <ref>Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544.</ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste/en|Somatic Stem Cells]]'''– mature cells residing in the adult body and are responsible for tissues regeneration. These are multipotent stem cells (eg. hematopoietic cells) as well as unipotent cells (eg. satellite cells of skeletal muscle). The acquisition of [[somatyczne komórki macierzyste/en|somatic stem cells]] is well documented and many of them have found application in cellular therapies e.g. hematopoietic cell transplantation in the hematological disorders.<ref>Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003.</ref> <ref>Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6. Epub 2013 Oct 25.</ref> <ref>Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384. Epub 2015 Dec 6.</ref> <ref>Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12.</ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28.</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347.</ref>

Translations:Komórki macierzyste/4/pl

2021-06-25T08:11:29Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Bibliografia=

Translations:Komórki macierzyste/9/pl

2021-06-25T08:11:29Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

# '''Embrionalne (zarodkowe) komórki macierzyste''' – pochodzą z komórek zarodka (komórki totipotencjalne) lub z węzła zarodkowego blastocysty (komórki pluripotencjalne), mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek organizmu. Jednakże, użycie embrionalnych komórek macierzystych w celach terapeutycznych budzi wątpliwości natury etycznej, zatem ich zastosowanie nie powinno mieć miejsca w medycynie regeneracyjnej.
# '''Płodowe komórki macierzyste '''– mogą być pozyskane z krwi pępowinowej i z tkanek popłodu, takich jak pępowina czy łożysko; tkanki te stanowią naturalne źródło ich pozyskania, a niewykorzystane poddawane są utylizacji medycznej. <ref> In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058 </ref> <ref> Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009 </ref> <ref> Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235 </ref> <ref> Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544 </ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste|Somatyczne komórki macierzyste]]'''– znajdują się w tkankach dorosłego organizmu i są odpowiedzialne za ich regenerację. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie [[somatyczne komórki macierzyste|somatycznych komórek macierzystych]] jest dobrze udokumentowane <ref> Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003 </ref> <ref> Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6 </ref> <ref> Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384 </ref> <ref> Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12 </ref> <ref> Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215 </ref> <ref> Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347 </ref> i wiele z nich znalazło zastosowanie w terapiach komórkowych np. przeszczepianie komórek krwiotwórczych w schorzeniach układu hematologicznego.

Translations:Komórki macierzyste/8/pl

2021-06-25T08:11:29Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

# '''Komórki totipotencjalne''' – najbardziej pierwotne komórki, są to jedyne komórki w organizmie zdolne do różnicowania się do każdego typu embrionalnych komórek somatycznych i powstania całego organizmu. Powstają w wyniku zapłodnienia tworząc zygotę a następnie w dalszym procesie rozwojowym tworzą blastomery. Są zdolne do tworzenia łożyska, łączącego płód z organizmem matki.
# '''Komórki pluripotencjalne''' – są to komórki potomne totipotencjalnych komórek macierzystych i mogą dać początek komórkom trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. Komórki te są zdolne do organizowania się i tworzenia dowolnej tkanki w procesie embriogenezy (z wyjątkiem komórek łożyska). Wraz z rozwojem płodu i formowaniem się odrębnych struktur tkankowych, komórki pluripotencjalne tracą zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych na rzecz komórek tkankowo-specyficznych. Komórki pluripotencjalne można spotkać tylko podczas rozwoju embrionalnego, nie mogą jedynie przekształcić się powrotnie w komórki totipotencjalne.
# '''Komórki multipotencjalne''' – to komórki charakteryzujące się zdolnością do tworzenia tkanek w obrębie jednego z trzech listków zarodkowych
#* Pierwszy listek zarodkowy (ektoderma) – tkanka nerwowa, tkanka nabłonkowa, przydatki skórne,
#* Drugi listek zarodkowy (endoderma) – układ trawienny, układ oddechowy, układ endokrynny, układ moczowy, narządy zmysłów,
#* Trzeci listek zarodkowy (mezoderma) – tkanka kostna, tkanka chrzęstna, mięśnie szkieletowe, mięśnie gładkie, mięsień sercowy, ścięgna, więzadła, tkanka tłuszczowa. Przykładem multipotencjalnych komórek trzeciego listka zarodkowego są [[mezenchymalne komórki macierzyste|mezenchymalne komórki macierzyste]] (ang. mesenchymal stem cells - MSC). Komórki multipotencjalne rezydują w [[nisza komórek macierzystych|niszach komórek macierzystych]] a ich liczba zwykle maleje wraz z wiekiem i wraz ze zdolnością do samoodnowy organizmu.
# '''Komórki unipotencjalne''' – komórki wyspecjalizowane do różnicowania się w kierunku zdefiniowanych komórek danej tkanki z zachowaną zdolnością do podziałów (w przeciwieństwie do komórek dojrzałych). Przykładem komórek unipotencjalnych są np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych różnicujące się do mioblastów a następnie do miocytów - dojrzałych komórek mięśniowych, lub osteoblasty różnicujące się w komórki tworzące kość. Komórki unipotencjalne rezydują w tkankach i odpowiadają na sygnały związane z uszkodzeniem tkanki poprzez ich aktywację i następową regenerację tkanki.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>

Komórki macierzyste/pl

2021-06-25T07:51:13Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>

=Definicja=
Komórki macierzyste, nazywane również komórkami pnia (ang. stem cells), to pierwotne, niewyspecjalizowane komórki, które mają nieograniczoną zdolność do samoodnowy oraz różnicowania się w wyspecjalizowane komórki potomne tworzące tkanki i narządy. Komórki macierzyste są obecne zarówno w zarodkach, jak i w dorosłym organizmie. Poprawne funkcjonowanie organizmu zależne jest od homeostazy tkankowej a utrzymanie [[homeostaza|homeostazy]] związane jest z pulą komórek macierzystych utrzymującą w równowadze liczbę komórek somatycznych organizmu. W każdym narządzie organizmu systematycznie powstają nowe komórki, które dojrzewają, różnicują się w wyspecjalizowane komórki danego narządu a po wypełnieniu swojej funkcji biologicznej giną w procesie [[apoptoza|apoptozy]]. Komórki macierzyste, rezydujące w [[nisza komórek macierzystych|niszy komórek macierzystych]] danego narządu, otrzymują sygnały z otoczenia uszkodzonej tkanki i rozpoczynają proces naprawy prowadzący do regeneracji tkanek.

=Rodzaje komórek macierzystych=

# '''Komórki totipotencjalne''' – najbardziej pierwotne komórki, są to jedyne komórki w organizmie zdolne do różnicowania się do każdego typu embrionalnych komórek somatycznych i powstania całego organizmu. Powstają w wyniku zapłodnienia tworząc zygotę a następnie w dalszym procesie rozwojowym tworzą blastomery. Są zdolne do tworzenia łożyska, łączącego płód z organizmem matki.
# '''Komórki pluripotencjalne''' – są to komórki potomne totipotencjalnych komórek macierzystych i mogą dać początek komórkom trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. Komórki te są zdolne do organizowania się i tworzenia dowolnej tkanki w procesie embriogenezy (z wyjątkiem komórek łożyska). Wraz z rozwojem płodu i formowaniem się odrębnych struktur tkankowych, komórki pluripotencjalne tracą zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych na rzecz komórek tkankowo-specyficznych. Komórki pluripotencjalne można spotkać tylko podczas rozwoju embrionalnego, nie mogą jedynie przekształcić się powrotnie w komórki totipotencjalne.
# '''Komórki multipotencjalne''' – to komórki charakteryzujące się zdolnością do tworzenia tkanek w obrębie jednego z trzech listków zarodkowych
#* Pierwszy listek zarodkowy (ektoderma) – tkanka nerwowa, tkanka nabłonkowa, przydatki skórne,
#* Drugi listek zarodkowy (endoderma) – układ trawienny, układ oddechowy, układ endokrynny, układ moczowy, narządy zmysłów,
#* Trzeci listek zarodkowy (mezoderma) – tkanka kostna, tkanka chrzęstna, mięśnie szkieletowe, mięśnie gładkie, mięsień sercowy, ścięgna, więzadła, tkanka tłuszczowa. Przykładem multipotencjalnych komórek trzeciego listka zarodkowego są [[mezenchymalne komórki macierzyste|mezenchymalne komórki macierzyste]] (ang. mesenchymal stem cells - MSC). Komórki multipotencjalne rezydują w [[nisza komórek macierzystych|niszach komórek macierzystych]] a ich liczba zwykle maleje wraz z wiekiem i wraz ze zdolnością do samoodnowy organizmu.
# '''Komórki unipotencjalne''' – komórki wyspecjalizowane do różnicowania się w kierunku zdefiniowanych komórek danej tkanki z zachowaną zdolnością do podziałów (w przeciwieństwie do komórek dojrzałych). Przykładem komórek unipotencjalnych są np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych różnicujące się do mioblastów a następnie do miocytów - dojrzałych komórek mięśniowych, lub osteoblasty różnicujące się w komórki tworzące kość. Komórki unipotencjalne rezydują w tkankach i odpowiadają na sygnały związane z uszkodzeniem tkanki poprzez ich aktywację i następową regenerację tkanki.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>

=Klasyfikacja komórek macierzystych ze względu na źródło pochodzenia= 

# '''Embrionalne (zarodkowe) komórki macierzyste''' – pochodzą z komórek zarodka (komórki totipotencjalne) lub z węzła zarodkowego blastocysty (komórki pluripotencjalne), mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek organizmu. Jednakże, użycie embrionalnych komórek macierzystych w celach terapeutycznych budzi wątpliwości natury etycznej, zatem ich zastosowanie nie powinno mieć miejsca w medycynie regeneracyjnej.
# '''Płodowe komórki macierzyste '''– mogą być pozyskane z krwi pępowinowej i z tkanek popłodu, takich jak pępowina czy łożysko; tkanki te stanowią naturalne źródło ich pozyskania, a niewykorzystane poddawane są utylizacji medycznej. <ref> In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058 </ref> <ref> Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009 </ref> <ref> Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235 </ref> <ref> Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544 </ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste|Somatyczne komórki macierzyste]]'''– znajdują się w tkankach dorosłego organizmu i są odpowiedzialne za ich regenerację. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie [[somatyczne komórki macierzyste|somatycznych komórek macierzystych]] jest dobrze udokumentowane <ref> Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003 </ref> <ref> Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6 </ref> <ref> Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384 </ref> <ref> Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12 </ref> <ref> Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215 </ref> <ref> Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347 </ref> i wiele z nich znalazło zastosowanie w terapiach komórkowych np. przeszczepianie komórek krwiotwórczych w schorzeniach układu hematologicznego.

=Bibliografia=

Komórki macierzyste/en

2021-06-25T07:49:56Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

Różnicowanie/pl

2021-06-25T07:44:34Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Różnicowaniem nazywamy proces stopniowej przemiany komórki macierzystej w tkankowo wyspecjalizowaną komórkę. Zjawisko różnicowania najintensywniej zachodzi podczas rozwoju zarodkowego. Podczas rozwoju organizmu wielokomórkowego różnicowanie jest procesem wielokrotnym, ponieważ powstający organizm zmienia się z prostej zygoty w złożony układ tkanek i wielu rodzajów komórek. Różnicowanie trwa nadal w wieku dorosłym, gdy dorosłe komórki macierzyste dzielą się i tworzą w pełni zróżnicowane komórki potomne niezbędne podczas naprawy tkanek i podczas normalnej wymiany komórek w narządzie. Proces różnicowania odbywa się za sprawą sygnału zewnątrzkomórkowego, który uruchamia kaskadę sygnałową wewnątrz komórki, prowadzącą do supresji genów multipotencji i aktywacji genów, w których zapisane są białka niezbędne do uzyskania specjalizacji strukturalnej i funkcjonalnej komórki docelowej. Proces ten zależnie od kierunku, w którym różnicuje się komórka, zapoczątkowany jest przez zdefiniowane czynniki genetyczne i kontrolowany na wielu etapach przez białka regulatorowe. Proces różnicowania zazwyczaj jest nieodwracalny, chociaż istnieją wyjątki od tej reguły.

W kontekście [[mezenchymalne komórki macierzyste |mezenchymalnych komórek macierzystych]] (MSC) zaobserwowano, że komórki mają zdolność do różnicowania się w kierunku szeregu rodzajów tkanki łącznej m.in. w stronę tkanki kostnej ([[Osteogeneza|osteogeneza]]), tkanki chrzęstnej ([[Chondrogeneza|chondrogeneza]]), tkanki tłuszczowej ([[Adipogeneza|adipogeneza]]), tkanki mięśnia szkieletowego (miogeneza), mięśnia sercowego (kardiomiogeneza) ścięgien, więzadeł, a także ''[[in vitro|in vitro]]'' w kierunku komórek tkanki nerwowej <ref>Vazin T, Freed WJ. Human embryonic stem cells: derivation, culture, and differentiation: a review. Restor Neurol Neurosci. 2010;28(4):589-603. doi: 10.3233/RNN-2010-0543</ref> <ref>Kang MI, Kim HS, Jung YC, Kim YH, Hong SJ, Kim MK, Baek KH, Kim CC, Rhyu MG. Transitional CpG methylation between promoters and retroelements of tissue-specific genes during human mesenchymal cell differentiation. J Cell Biochem. 2007 Sep 1;102(1):224-39. doi: 10.1002/jcb.21291</ref> <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Hung BP, Hutton DL, Kozielski KL, Bishop CJ, Naved B, Green JJ, Caplan AI, Gimble JM, Dorafshar AH, Grayson WL. Platelet-Derived Growth Factor BB Enhances Osteogenesis of Adipose-Derived But Not Bone Marrow-Derived Mesenchymal Stromal/Stem Cells. Stem Cells. 2015 Sep;33(9):2773-84. doi: 10.1002/stem.2060. Epub 2015 Jun 26</ref> <ref>Ambele MA, Dhanraj P, Giles R, Pepper MS. Adipogenesis: A Complex Interplay of Multiple Molecular Determinants and Pathways. Int J Mol Sci. 2020 Jun 16;21(12):4283. doi: 10.3390/ijms21124283</ref> <ref>Voskamp C, Koevoet WJLM, Somoza RA, Caplan AI, Lefebvre V, van Osch GJVM, Narcisi R. Enhanced Chondrogenic Capacity of Mesenchymal Stem Cells After TNFα Pre-treatment. Front Bioeng Biotechnol. 2020 Jun 30;8:658. doi: 10.3389/fbioe.2020.00658</ref> <ref>Sorrell JM, Somoza RA, Caplan AI. Human mesenchymal stem cells induced to differentiate as chondrocytes follow a biphasic pattern of extracellular matrix production. J Orthop Res. 2018 Jun;36(6):1757-1766. doi: 10.1002/jor.23820. Epub 2017 Dec 22</ref>.

=Bibliografia=

Różnicowanie/en

2021-06-25T07:44:29Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definition=

Differentiation is the process of gradual transformation of a stem cell into a tissue-specialized cell. The phenomenon of differentiation occurs most intensively during embryonic development. During the development of a multicellular organism, differentiation occurs repeatedly as it changes from a simple zygote to a complex arrangement of tissues and cell types. Differentiation continues in adulthood as adult stem cells divide and form fully differentiated descendant cells essential during tissue repair and during normal cell turnover. The process of differentiation takes place through the extracellular signal, which triggers the signaling cascade inside the cell, leading to the suppression of multipotency genes and activation of genes in which the proteins necessary for structural and functional specialization of the target cell are present. Depending on the direction of the cell differentiates, this process is initiated by defined genetic factors and controlled at many stages of differentiation by regulatory proteins. The differentiation process is usually irreversible, although there are exceptions to this rule.

<div class="mw-translate-fuzzy">
It has been observed [[mezenchymalne komórki macierzyste/en|mesenchymal stem cells]] (MSCs) have the ability to differentiate into many types of connective tissue, including: bone tissue ([[osteogeneza/en|osteogenesis]]), cartilage ([[chondrogeneza/en|chondrogenesis]]), adipose tissue ([[adipogeneza/en|adipogenesis]]), skeletal muscle tissue (myogenesis), heart muscle (cardiomiogenesis), tendons, ligaments, as well as in ''[[in vitro|in vitro]]'' tests for nerve tissue cells.<ref>Vazin T, Freed WJ. Human embryonic stem cells: derivation, culture, and differentiation: a review. Restor Neurol Neurosci. 2010;28(4):589-603. doi: 10.3233/RNN-2010-0543</ref> <ref>Kang MI, Kim HS, Jung YC, Kim YH, Hong SJ, Kim MK, Baek KH, Kim CC, Rhyu MG. Transitional CpG methylation between promoters and retroelements of tissue-specific genes during human mesenchymal cell differentiation. J Cell Biochem. 2007 Sep 1;102(1):224-39. doi: 10.1002/jcb.21291</ref> <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Hung BP, Hutton DL, Kozielski KL, Bishop CJ, Naved B, Green JJ, Caplan AI, Gimble JM, Dorafshar AH, Grayson WL. Platelet-Derived Growth Factor BB Enhances Osteogenesis of Adipose-Derived But Not Bone Marrow-Derived Mesenchymal Stromal/Stem Cells. Stem Cells. 2015 Sep;33(9):2773-84. doi: 10.1002/stem.2060. Epub 2015 Jun 26</ref> <ref>Ambele MA, Dhanraj P, Giles R, Pepper MS. Adipogenesis: A Complex Interplay of Multiple Molecular Determinants and Pathways. Int J Mol Sci. 2020 Jun 16;21(12):4283. doi: 10.3390/ijms21124283</ref> <ref>Voskamp C, Koevoet WJLM, Somoza RA, Caplan AI, Lefebvre V, van Osch GJVM, Narcisi R. Enhanced Chondrogenic Capacity of Mesenchymal Stem Cells After TNFα Pre-treatment. Front Bioeng Biotechnol. 2020 Jun 30;8:658. doi: 10.3389/fbioe.2020.00658</ref> <ref>Sorrell JM, Somoza RA, Caplan AI. Human mesenchymal stem cells induced to differentiate as chondrocytes follow a biphasic pattern of extracellular matrix production. J Orthop Res. 2018 Jun;36(6):1757-1766. doi: 10.1002/jor.23820. Epub 2017 Dec 22</ref>.
</div>

=Bibliography=

Translations:Różnicowanie/3/pl

2021-06-25T07:44:13Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

W kontekście [[mezenchymalne komórki macierzyste |mezenchymalnych komórek macierzystych]] (MSC) zaobserwowano, że komórki mają zdolność do różnicowania się w kierunku szeregu rodzajów tkanki łącznej m.in. w stronę tkanki kostnej ([[Osteogeneza|osteogeneza]]), tkanki chrzęstnej ([[Chondrogeneza|chondrogeneza]]), tkanki tłuszczowej ([[Adipogeneza|adipogeneza]]), tkanki mięśnia szkieletowego (miogeneza), mięśnia sercowego (kardiomiogeneza) ścięgien, więzadeł, a także ''[[in vitro|in vitro]]'' w kierunku komórek tkanki nerwowej <ref>Vazin T, Freed WJ. Human embryonic stem cells: derivation, culture, and differentiation: a review. Restor Neurol Neurosci. 2010;28(4):589-603. doi: 10.3233/RNN-2010-0543</ref> <ref>Kang MI, Kim HS, Jung YC, Kim YH, Hong SJ, Kim MK, Baek KH, Kim CC, Rhyu MG. Transitional CpG methylation between promoters and retroelements of tissue-specific genes during human mesenchymal cell differentiation. J Cell Biochem. 2007 Sep 1;102(1):224-39. doi: 10.1002/jcb.21291</ref> <ref>Gromolak S, Krawczenko A, Antończyk A, Buczak K, Kiełbowicz Z, Klimczak A. Biological Characteristics and Osteogenic Differentiation of Ovine Bone Marrow Derived Mesenchymal Stem Cells Stimulated with FGF-2 and BMP-2. Int J Mol Sci. 2020 Dec 20;21(24):9726. doi: 10.3390/ijms21249726</ref> <ref>Hung BP, Hutton DL, Kozielski KL, Bishop CJ, Naved B, Green JJ, Caplan AI, Gimble JM, Dorafshar AH, Grayson WL. Platelet-Derived Growth Factor BB Enhances Osteogenesis of Adipose-Derived But Not Bone Marrow-Derived Mesenchymal Stromal/Stem Cells. Stem Cells. 2015 Sep;33(9):2773-84. doi: 10.1002/stem.2060. Epub 2015 Jun 26</ref> <ref>Ambele MA, Dhanraj P, Giles R, Pepper MS. Adipogenesis: A Complex Interplay of Multiple Molecular Determinants and Pathways. Int J Mol Sci. 2020 Jun 16;21(12):4283. doi: 10.3390/ijms21124283</ref> <ref>Voskamp C, Koevoet WJLM, Somoza RA, Caplan AI, Lefebvre V, van Osch GJVM, Narcisi R. Enhanced Chondrogenic Capacity of Mesenchymal Stem Cells After TNFα Pre-treatment. Front Bioeng Biotechnol. 2020 Jun 30;8:658. doi: 10.3389/fbioe.2020.00658</ref> <ref>Sorrell JM, Somoza RA, Caplan AI. Human mesenchymal stem cells induced to differentiate as chondrocytes follow a biphasic pattern of extracellular matrix production. J Orthop Res. 2018 Jun;36(6):1757-1766. doi: 10.1002/jor.23820. Epub 2017 Dec 22</ref>.

Linia komórkowa/pl

2021-06-25T07:40:34Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Linia komórkowa to populacja komórek pochodzących od niewielkiej liczby komórek wyizolowanych z wielokomórkowego organizmu, powstała ''[[in vitro|in vitro]]'' z hodowli pierwotnej po pierwszym pasażu. Powstała linia komórkowa zawiera informacje genetyczne tożsame z organizmem, z którego została wyprowadzona. Linie komórkowe pochodzące z normalnych (nienowotworowych) komórek i tkanek mają ograniczoną zdolność do podziałów, zatem mogą być utrzymywane w hodowli tylko przez określony czas. Liczba pasaży linii komórkowej zależy od rodzaju tkanki i wieku organizmu, z którego wyprowadzono linię komórkową, a ograniczona liczba podziałów komórkowych jest odzwierciedleniem starzenia się komórek ''in vivo''. Dłużej żyją linie komórkowe wyprowadzone z komórek macierzystych (zarodkowych, pochodzących z tkanek dorosłego organizmu lub indukowanych) lub komórki unieśmiertelnione, czyli unikające starzenia się w wyniku mutacji. W porównaniu do modeli zwierzęcych, linie komórkowe są tańsze i łatwiejsze w utrzymaniu, dają bardziej odtwarzalne wyniki, a także (z wyjątkiem linii embrionalnych) nie są obarczone kontrowersjami etycznymi, co czyni je atrakcyjnym materiałem do badań biologicznych i medycznych. Należy jednak mieć na uwadze, że pochodzące od niewielkiej liczby komórek, a jednocześnie podatne na zmiany genetyczne z biegiem czasu hodowli i liczby pasaży, linie komórkowe nie zawsze mogą trafnie oddawać właściwości populacji komórek pierwotnych. Linie komórkowe o nieograniczonej długości życia i zdolności do nieskończonych podziałów mogą pochodzić z guzów nowotworowych. <ref>Stokłosowa S.: Hodowla komórek i tkanek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004</ref>

=Linie komórek macierzystych=
Embrionalne komórki macierzyste (ang. embryonic stem cells, ESC) są pluripotentne, czyli zdolne do różnicowania we wszystkie rodzaje komórek danego organizmu. Zazwyczaj izolowane są z węzła zarodkowego w stadium blastocysty, co budzi liczne kontrowersje natury etycznej i nie powinno mieć miejsca w badaniach naukowych. W poszukiwaniu alternatywnych źródeł linii komórek macierzystych naukowcy opracowali sposoby wykorzystania somatycznych komórek macierzystych, które naturalnie występują w organizmie i mogą być izolowane z tkanek dorosłego organizmu. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze czy mezenchymalne komórki macierzyste) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie somatycznych komórek macierzystych jest dobrze udokumentowane, z wielu z nich wyprowadzono linie komórkowe do badań nad nowymi terapiami komórkowymi w medycynie regeneracyjnej.
W poszukiwaniu nowych możliwości badań komórek macierzystych „przeprogramowano” dorosłe wyspecjalizowane komórki somatyczne w indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste (iPSC) zdolne do tworzenia każdego rodzaju komórek. Indukcja komórek somatycznych w celu ich powrotu do pierwotnego stanu pluripotencji odbywa się poprzez wprowadzenie do komórek czterech genów: Oct3/4, Sox2, c-Myc oraz Klf4. Poza rozwiązaniem problemów etycznych powstałych wokół wykorzystania komórek embrionalnych, komórki macierzyste wywodzące się z komórek somatycznych mają jeszcze jedną zaletę na potrzeby ich wykorzystania do celów terapeutycznych, np. medycyny regeneracyjnej lub [[inżynieria tkankowa|inżynierii tkankowej]], mogą być one pozyskane od pacjenta, co czyni je łatwiej dostępnymi oraz bardziej kompatybilnymi z organizmem biorcy i umożliwia ich potencjalne zastosowanie w spersonalizowanej terapii komórkowej.<ref>Takahashi K, Yamanaka S. Induction of pluripotent stem cells from mouse embryonic and adult fibroblast cultures by defined factors. Cell. 2006 Aug 25;126(4):663-76. doi: 10.1016/j.cell.2006.07.024. Epub 2006 Aug 10.</ref> <ref>Kim JS, Choi HW, Choi S, Do JT. Reprogrammed pluripotent stem cells from somatic cells. Int J Stem Cells. 2011 Jun;4(1):1-8. doi: 10.15283/ijsc.2011.4.1.1.</ref> <ref>Danisovic L, Culenova M, Csobonyeiova M. Induced Pluripotent Stem Cells for Duchenne Muscular Dystrophy Modeling and Therapy. Cells. 2018 Dec 7;7(12):253. doi: 10.3390/cells7120253.</ref> <ref>Zahumenska R, Nosal V, Smolar M, Okajcekova T, Skovierova H, Strnadel J, Halasova E. Induced Pluripotency: A Powerful Tool for In Vitro Modeling. Int J Mol Sci. 2020 Nov 24;21(23):8910. doi: 10.3390/ijms21238910.</ref> <ref>Seminary ER, Santarriaga S, Wheeler L, Mejaki M, Abrudan J, Demos W, Zimmermann MT, Urrutia RA, Fee D, Barkhaus PE, Ebert AD. Motor Neuron Generation from iPSCs from Identical Twins Discordant for Amyotrophic Lateral Sclerosis. Cells. 2020 Feb 28;9(3):571. doi: 10.3390/cells9030571.</ref>

=Unieśmiertelnione linie komórkowe=
Mutacje powodujące unieśmiertelnienie komórek mogą wystąpić naturalnie – tak jest w przypadku linii wywodzących się z komórek nowotworowych, czego przykładem jest pierwsza ludzka linia komórkowa HeLa – lub mogą być wywołane w warunkach laboratoryjnych poprzez transformację indukowaną związkami chemicznymi lub za pośrednictwem onkogenów. Sztuczne unieśmiertelnienie osiąga się poprzez wprowadzenie i stymulację ekspresji telomerazy i TERT, inaktywację regulatorów cyklu komórkowego p53 i pRb, czy też wprowadzenie onkogenów lub wektorów wirusowych kodujących onkoproteiny, które także oddziałują na czynniki regulujące cykl komórkowy. Niestety, unieśmiertelnione linie komórkowe obarczone są ryzykiem tworzenia nowotworów.<ref>Paprocka M, Krawczenko A, Dus D, Kantor A, Carreau A, Grillon C, Kieda C. CD133 positive progenitor endothelial cell lines from human cord blood. Cytometry A. 2011 Aug;79(8):594-602. doi: 10.1002/cyto.a.21092. Epub 2011 Jun 27.</ref> <ref>Katsumiti A, Ruenraroengsak P, Cajaraville MP, Thorley AJ, Tetley TD. Immortalisation of primary human alveolar epithelial lung cells using a non-viral vector to study respiratory bioreactivity in vitro. Sci Rep. 2020 Nov 24;10(1):20486. doi: 10.1038/s41598-020-77191-y.</ref>

=Bibliografia=

Translations:Linia komórkowa/3/pl

2021-06-25T07:36:36Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Unieśmiertelnione linie komórkowe=
Mutacje powodujące unieśmiertelnienie komórek mogą wystąpić naturalnie – tak jest w przypadku linii wywodzących się z komórek nowotworowych, czego przykładem jest pierwsza ludzka linia komórkowa HeLa – lub mogą być wywołane w warunkach laboratoryjnych poprzez transformację indukowaną związkami chemicznymi lub za pośrednictwem onkogenów. Sztuczne unieśmiertelnienie osiąga się poprzez wprowadzenie i stymulację ekspresji telomerazy i TERT, inaktywację regulatorów cyklu komórkowego p53 i pRb, czy też wprowadzenie onkogenów lub wektorów wirusowych kodujących onkoproteiny, które także oddziałują na czynniki regulujące cykl komórkowy. Niestety, unieśmiertelnione linie komórkowe obarczone są ryzykiem tworzenia nowotworów.<ref>Paprocka M, Krawczenko A, Dus D, Kantor A, Carreau A, Grillon C, Kieda C. CD133 positive progenitor endothelial cell lines from human cord blood. Cytometry A. 2011 Aug;79(8):594-602. doi: 10.1002/cyto.a.21092. Epub 2011 Jun 27.</ref> <ref>Katsumiti A, Ruenraroengsak P, Cajaraville MP, Thorley AJ, Tetley TD. Immortalisation of primary human alveolar epithelial lung cells using a non-viral vector to study respiratory bioreactivity in vitro. Sci Rep. 2020 Nov 24;10(1):20486. doi: 10.1038/s41598-020-77191-y.</ref>

Translations:Linia komórkowa/2/pl

2021-06-25T07:36:36Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Linie komórek macierzystych=
Embrionalne komórki macierzyste (ang. embryonic stem cells, ESC) są pluripotentne, czyli zdolne do różnicowania we wszystkie rodzaje komórek danego organizmu. Zazwyczaj izolowane są z węzła zarodkowego w stadium blastocysty, co budzi liczne kontrowersje natury etycznej i nie powinno mieć miejsca w badaniach naukowych. W poszukiwaniu alternatywnych źródeł linii komórek macierzystych naukowcy opracowali sposoby wykorzystania somatycznych komórek macierzystych, które naturalnie występują w organizmie i mogą być izolowane z tkanek dorosłego organizmu. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze czy mezenchymalne komórki macierzyste) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie somatycznych komórek macierzystych jest dobrze udokumentowane, z wielu z nich wyprowadzono linie komórkowe do badań nad nowymi terapiami komórkowymi w medycynie regeneracyjnej.
W poszukiwaniu nowych możliwości badań komórek macierzystych „przeprogramowano” dorosłe wyspecjalizowane komórki somatyczne w indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste (iPSC) zdolne do tworzenia każdego rodzaju komórek. Indukcja komórek somatycznych w celu ich powrotu do pierwotnego stanu pluripotencji odbywa się poprzez wprowadzenie do komórek czterech genów: Oct3/4, Sox2, c-Myc oraz Klf4. Poza rozwiązaniem problemów etycznych powstałych wokół wykorzystania komórek embrionalnych, komórki macierzyste wywodzące się z komórek somatycznych mają jeszcze jedną zaletę na potrzeby ich wykorzystania do celów terapeutycznych, np. medycyny regeneracyjnej lub [[inżynieria tkankowa|inżynierii tkankowej]], mogą być one pozyskane od pacjenta, co czyni je łatwiej dostępnymi oraz bardziej kompatybilnymi z organizmem biorcy i umożliwia ich potencjalne zastosowanie w spersonalizowanej terapii komórkowej.<ref>Takahashi K, Yamanaka S. Induction of pluripotent stem cells from mouse embryonic and adult fibroblast cultures by defined factors. Cell. 2006 Aug 25;126(4):663-76. doi: 10.1016/j.cell.2006.07.024. Epub 2006 Aug 10.</ref> <ref>Kim JS, Choi HW, Choi S, Do JT. Reprogrammed pluripotent stem cells from somatic cells. Int J Stem Cells. 2011 Jun;4(1):1-8. doi: 10.15283/ijsc.2011.4.1.1.</ref> <ref>Danisovic L, Culenova M, Csobonyeiova M. Induced Pluripotent Stem Cells for Duchenne Muscular Dystrophy Modeling and Therapy. Cells. 2018 Dec 7;7(12):253. doi: 10.3390/cells7120253.</ref> <ref>Zahumenska R, Nosal V, Smolar M, Okajcekova T, Skovierova H, Strnadel J, Halasova E. Induced Pluripotency: A Powerful Tool for In Vitro Modeling. Int J Mol Sci. 2020 Nov 24;21(23):8910. doi: 10.3390/ijms21238910.</ref> <ref>Seminary ER, Santarriaga S, Wheeler L, Mejaki M, Abrudan J, Demos W, Zimmermann MT, Urrutia RA, Fee D, Barkhaus PE, Ebert AD. Motor Neuron Generation from iPSCs from Identical Twins Discordant for Amyotrophic Lateral Sclerosis. Cells. 2020 Feb 28;9(3):571. doi: 10.3390/cells9030571.</ref>

Translations:Linia komórkowa/1/pl

2021-06-25T07:36:36Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Linia komórkowa to populacja komórek pochodzących od niewielkiej liczby komórek wyizolowanych z wielokomórkowego organizmu, powstała ''[[in vitro|in vitro]]'' z hodowli pierwotnej po pierwszym pasażu. Powstała linia komórkowa zawiera informacje genetyczne tożsame z organizmem, z którego została wyprowadzona. Linie komórkowe pochodzące z normalnych (nienowotworowych) komórek i tkanek mają ograniczoną zdolność do podziałów, zatem mogą być utrzymywane w hodowli tylko przez określony czas. Liczba pasaży linii komórkowej zależy od rodzaju tkanki i wieku organizmu, z którego wyprowadzono linię komórkową, a ograniczona liczba podziałów komórkowych jest odzwierciedleniem starzenia się komórek ''in vivo''. Dłużej żyją linie komórkowe wyprowadzone z komórek macierzystych (zarodkowych, pochodzących z tkanek dorosłego organizmu lub indukowanych) lub komórki unieśmiertelnione, czyli unikające starzenia się w wyniku mutacji. W porównaniu do modeli zwierzęcych, linie komórkowe są tańsze i łatwiejsze w utrzymaniu, dają bardziej odtwarzalne wyniki, a także (z wyjątkiem linii embrionalnych) nie są obarczone kontrowersjami etycznymi, co czyni je atrakcyjnym materiałem do badań biologicznych i medycznych. Należy jednak mieć na uwadze, że pochodzące od niewielkiej liczby komórek, a jednocześnie podatne na zmiany genetyczne z biegiem czasu hodowli i liczby pasaży, linie komórkowe nie zawsze mogą trafnie oddawać właściwości populacji komórek pierwotnych. Linie komórkowe o nieograniczonej długości życia i zdolności do nieskończonych podziałów mogą pochodzić z guzów nowotworowych. <ref>Stokłosowa S.: Hodowla komórek i tkanek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004</ref>

Komórki macierzyste/en

2021-06-25T07:29:55Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

Komórki macierzyste/pl

2021-06-25T07:29:55Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>

=Definicja=
Komórki macierzyste, nazywane również komórkami pnia (ang. stem cells), to pierwotne, niewyspecjalizowane komórki, które mają nieograniczoną zdolność do samoodnowy oraz różnicowania się w wyspecjalizowane komórki potomne tworzące tkanki i narządy. Komórki macierzyste są obecne zarówno w zarodkach, jak i w dorosłym organizmie. Poprawne funkcjonowanie organizmu zależne jest od homeostazy tkankowej a utrzymanie [[homeostaza|homeostazy]] związane jest z pulą komórek macierzystych utrzymującą w równowadze liczbę komórek somatycznych organizmu. W każdym narządzie organizmu systematycznie powstają nowe komórki, które dojrzewają, różnicują się w wyspecjalizowane komórki danego narządu a po wypełnieniu swojej funkcji biologicznej giną w procesie [[apoptoza|apoptozy]]. Komórki macierzyste, rezydujące w [[nisza komórek macierzystych|niszy komórek macierzystych]] danego narządu, otrzymują sygnały z otoczenia uszkodzonej tkanki i rozpoczynają proces naprawy prowadzący do regeneracji tkanek.

=Rodzaje komórek macierzystych=

# '''Komórki totipotencjalne''' – najbardziej pierwotne komórki, są to jedyne komórki w organizmie zdolne do różnicowania się do każdego typu embrionalnych komórek somatycznych i powstania całego organizmu. Powstają w wyniku zapłodnienia tworząc zygotę a następnie w dalszym procesie rozwojowym tworzą blastomery. Są zdolne do tworzenia łożyska, łączącego płód z organizmem matki.
# '''Komórki pluripotencjalne''' – są to komórki potomne totipotencjalnych komórek macierzystych i mogą dać początek komórkom trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. Komórki te są zdolne do organizowania się i tworzenia dowolnej tkanki w procesie embriogenezy (z wyjątkiem komórek łożyska). Wraz z rozwojem płodu i formowaniem się odrębnych struktur tkankowych, komórki pluripotencjalne tracą zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych na rzecz komórek tkankowo-specyficznych. Komórki pluripotencjalne można spotkać tylko podczas rozwoju embrionalnego, nie mogą jedynie przekształcić się powrotnie w komórki totipotencjalne.
# '''Komórki multipotencjalne''' – to komórki charakteryzujące się zdolnością do tworzenia tkanek w obrębie jednego z trzech listków zarodkowych
#* Pierwszy listek zarodkowy (ektoderma) – tkanka nerwowa, tkanka nabłonkowa, przydatki skórne,
#* Drugi listek zarodkowy (endoderma) – układ trawienny, układ oddechowy, układ endokrynny, układ moczowy, narządy zmysłów,
#* Trzeci listek zarodkowy (mezoderma) – tkanka kostna, tkanka chrzęstna, mięśnie szkieletowe, mięśnie gładkie, mięsień sercowy, ścięgna, więzadła, tkanka tłuszczowa. Przykładem multipotencjalnych komórek trzeciego listka zarodkowego są [[mezenchymalne komórki macierzyste|mezenchymalne komórki macierzyste]] (ang. mesenchymal stem cells - MSC). Komórki multipotencjalne rezydują w [[nisza komórek macierzystych|niszach komórek macierzystych]] a ich liczba zwykle maleje wraz z wiekiem i wraz ze zdolnością do samoodnowy organizmu.
# '''Komórki unipotencjalne''' – komórki wyspecjalizowane do różnicowania się w kierunku zdefiniowanych komórek danej tkanki z zachowaną zdolnością do podziałów (w przeciwieństwie do komórek dojrzałych). Przykładem komórek unipotencjalnych są np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych różnicujące się do mioblastów a następnie do miocytów - dojrzałych komórek mięśniowych, lub osteoblasty różnicujące się w komórki tworzące kość. Komórki unipotencjalne rezydują w tkankach i odpowiadają na sygnały związane z uszkodzeniem tkanki poprzez ich aktywację i następową regenerację tkanki.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>

=Klasyfikacja komórek macierzystych ze względu na źródło pochodzenia= 

# '''Embrionalne (zarodkowe) komórki macierzyste''' – pochodzą z komórek zarodka (komórki totipotencjalne) lub z węzła zarodkowego blastocysty (komórki pluripotencjalne), mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek organizmu. Jednakże, użycie embrionalnych komórek macierzystych w celach terapeutycznych budzi wątpliwości natury etycznej, zatem ich zastosowanie nie powinno mieć miejsca w medycynie regeneracyjnej.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>
# '''Płodowe komórki macierzyste '''– mogą być pozyskane z krwi pępowinowej i z tkanek popłodu, takich jak pępowina czy łożysko; tkanki te stanowią naturalne źródło ich pozyskania, a niewykorzystane poddawane są utylizacji medycznej. <ref> In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058 </ref> <ref> Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009 </ref> <ref> Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235 </ref> <ref> Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544 </ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste|Somatyczne komórki macierzyste]]'''– znajdują się w tkankach dorosłego organizmu i są odpowiedzialne za ich regenerację. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie [[somatyczne komórki macierzyste|somatycznych komórek macierzystych]] jest dobrze udokumentowane <ref> Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003 </ref> <ref> Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6 </ref> <ref> Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384 </ref> <ref> Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12 </ref> <ref> Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215 </ref> <ref> Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347 </ref> i wiele z nich znalazło zastosowanie w terapiach komórkowych np. przeszczepianie komórek krwiotwórczych w schorzeniach układu hematologicznego.

=Bibliografia=

Komórki macierzyste/pl

2021-06-25T07:26:23Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>

=Definicja=
Komórki macierzyste, nazywane również komórkami pnia (ang. stem cells), to pierwotne, niewyspecjalizowane komórki, które mają nieograniczoną zdolność do samoodnowy oraz różnicowania się w wyspecjalizowane komórki potomne tworzące tkanki i narządy. Komórki macierzyste są obecne zarówno w zarodkach, jak i w dorosłym organizmie. Poprawne funkcjonowanie organizmu zależne jest od homeostazy tkankowej a utrzymanie [[homeostaza|homeostazy]] związane jest z pulą komórek macierzystych utrzymującą w równowadze liczbę komórek somatycznych organizmu. W każdym narządzie organizmu systematycznie powstają nowe komórki, które dojrzewają, różnicują się w wyspecjalizowane komórki danego narządu a po wypełnieniu swojej funkcji biologicznej giną w procesie [[apoptoza|apoptozy]]. Komórki macierzyste, rezydujące w [[nisza komórek macierzystych|niszy komórek macierzystych]] danego narządu, otrzymują sygnały z otoczenia uszkodzonej tkanki i rozpoczynają proces naprawy prowadzący do regeneracji tkanek.

=Rodzaje komórek macierzystych=

# '''Komórki totipotencjalne''' – najbardziej pierwotne komórki, są to jedyne komórki w organizmie zdolne do różnicowania się do każdego typu embrionalnych komórek somatycznych i powstania całego organizmu. Powstają w wyniku zapłodnienia tworząc zygotę a następnie w dalszym procesie rozwojowym tworzą blastomery. Są zdolne do tworzenia łożyska, łączącego płód z organizmem matki.
# '''Komórki pluripotencjalne''' – są to komórki potomne totipotencjalnych komórek macierzystych i mogą dać początek komórkom trzech listków zarodkowych: ektodermy, endodermy i mezodermy. Komórki te są zdolne do organizowania się i tworzenia dowolnej tkanki w procesie embriogenezy (z wyjątkiem komórek łożyska). Wraz z rozwojem płodu i formowaniem się odrębnych struktur tkankowych, komórki pluripotencjalne tracą zdolność do zróżnicowania się w dowolny typ komórek somatycznych na rzecz komórek tkankowo-specyficznych. Komórki pluripotencjalne można spotkać tylko podczas rozwoju embrionalnego, nie mogą jedynie przekształcić się powrotnie w komórki totipotencjalne.
# '''Komórki multipotencjalne''' – to komórki charakteryzujące się zdolnością do tworzenia tkanek w obrębie jednego z trzech listków zarodkowych
#* Pierwszy listek zarodkowy (ektoderma) – tkanka nerwowa, tkanka nabłonkowa, przydatki skórne,
#* Drugi listek zarodkowy (endoderma) – układ trawienny, układ oddechowy, układ endokrynny, układ moczowy, narządy zmysłów,
#* Trzeci listek zarodkowy (mezoderma) – tkanka kostna, tkanka chrzęstna, mięśnie szkieletowe, mięśnie gładkie, mięsień sercowy, ścięgna, więzadła, tkanka tłuszczowa. Przykładem multipotencjalnych komórek trzeciego listka zarodkowego są [[mezenchymalne komórki macierzyste|mezenchymalne komórki macierzyste]] (ang. mesenchymal stem cells - MSC). Komórki multipotencjalne rezydują w [[nisza komórkowa|niszach komórkowych]] a ich liczba zwykle maleje wraz z wiekiem i wraz ze zdolnością do samoodnowy organizmu.
# '''Komórki unipotencjalne''' – komórki wyspecjalizowane do różnicowania się w kierunku zdefiniowanych komórek danej tkanki z zachowaną zdolnością do podziałów (w przeciwieństwie do komórek dojrzałych). Przykładem komórek unipotencjalnych są np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych różnicujące się do mioblastów a następnie do miocytów - dojrzałych komórek mięśniowych, lub osteoblasty różnicujące się w komórki tworzące kość. Komórki unipotencjalne rezydują w tkankach i odpowiadają na sygnały związane z uszkodzeniem tkanki poprzez ich aktywację i następową regenerację tkanki.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>

=Klasyfikacja komórek macierzystych ze względu na źródło pochodzenia= 

# '''Embrionalne (zarodkowe) komórki macierzyste''' – pochodzą z komórek zarodka (komórki totipotencjalne) lub z węzła zarodkowego blastocysty (komórki pluripotencjalne), mogą przekształcić się we wszystkie rodzaje komórek organizmu. Jednakże, użycie embrionalnych komórek macierzystych w celach terapeutycznych budzi wątpliwości natury etycznej, zatem ich zastosowanie nie powinno mieć miejsca w medycynie regeneracyjnej.<ref> Zakrzewski W, Dobrzyński M, Szymonowicz M, Rybak Z. Stem cells: past, present, and future. Stem Cell Res Ther. 2019 Feb 26;10(1):68. doi: 10.1186/s13287-019-1165-5 </ref>
# '''Płodowe komórki macierzyste '''– mogą być pozyskane z krwi pępowinowej i z tkanek popłodu, takich jak pępowina czy łożysko; tkanki te stanowią naturalne źródło ich pozyskania, a niewykorzystane poddawane są utylizacji medycznej. <ref> In 't Anker PS, Scherjon SA, Kleijburg-van der Keur C, de Groot-Swings GM, Claas FH, Fibbe WE, Kanhai HH. Isolation of mesenchymal stem cells of fetal or maternal origin from human placenta. Stem Cells. 2004;22(7):1338-45. doi: 10.1634/stemcells.2004-0058 </ref> <ref> Miao Z, Jin J, Chen L, Zhu J, Huang W, Zhao J, Qian H, Zhang X. Isolation of mesenchymal stem cells from human placenta: comparison with human bone marrow mesenchymal stem cells. Cell Biol Int. 2006 Sep;30(9):681-7. doi: 10.1016/j.cellbi.2006.03.009 </ref> <ref> Corrao S, La Rocca G, Lo Iacono M, Corsello T, Farina F, Anzalone R. Umbilical cord revisited: from Wharton's jelly myofibroblasts to mesenchymal stem cells. Histol Histopathol. 2013 Oct;28(10):1235-44. doi: 10.14670/HH-28.1235 </ref> <ref> Kwon A, Kim Y, Kim M, Kim J, Choi H, Jekarl DW, Lee S, Kim JM, Shin JC, Park IY. Tissue-specific Differentiation Potency of Mesenchymal Stromal Cells from Perinatal Tissues. Sci Rep. 2016 Apr 5;6:23544. doi: 10.1038/srep23544 </ref>
# '''[[Somatyczne komórki macierzyste|Somatyczne komórki macierzyste]]'''– znajdują się w tkankach dorosłego organizmu i są odpowiedzialne za ich regenerację. Są to zarówno komórki multipotencjalne (m. in. komórki krwiotwórcze) jak i komórki unipotencjalne (np. komórki satelitowe mięśni szkieletowych). Pozyskanie [[somatyczne komórki macierzyste|somatycznych komórek macierzystych]] jest dobrze udokumentowane <ref> Crisan M, Yap S, Casteilla L, Chen CW, Corselli M, Park TS, Andriolo G, Sun B, Zheng B, Zhang L, Norotte C, Teng PN, Traas J, Schugar R, Deasy BM, Badylak S, Buhring HJ, Giacobino JP, Lazzari L, Huard J, Péault B. A perivascular origin for mesenchymal stem cells in multiple human organs. Cell Stem Cell. 2008 Sep 11;3(3):301-13. doi: 10.1016/j.stem.2008.07.003 </ref> <ref> Murray IR, West CC, Hardy WR, James AW, Park TS, Nguyen A, Tawonsawatruk T, Lazzari L, Soo C, Péault B. Natural history of mesenchymal stem cells, from vessel walls to culture vessels. Cell Mol Life Sci. 2014 Apr;71(8):1353-74. doi: 10.1007/s00018-013-1462-6 </ref> <ref> Elahi KC, Klein G, Avci-Adali M, Sievert KD, MacNeil S, Aicher WK. Human Mesenchymal Stromal Cells from Different Sources Diverge in Their Expression of Cell Surface Proteins and Display Distinct Differentiation Patterns. Stem Cells Int. 2016;2016:5646384. doi: 10.1155/2016/5646384 </ref> <ref> Dumont NA, Rudnicki MA. Characterizing Satellite Cells and Myogenic Progenitors During Skeletal Muscle Regeneration. Methods Mol Biol. 2017;1560:179-188. doi: 10.1007/978-1-4939-6788-9_12 </ref> <ref> Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215 </ref> <ref> Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347 </ref> i wiele z nich znalazło zastosowanie w terapiach komórkowych np. przeszczepianie komórek krwiotwórczych w schorzeniach układu hematologicznego.

=Bibliografia=

Translations:Komórki macierzyste/1/pl

2021-06-25T07:23:57Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Komórki macierzyste, nazywane również komórkami pnia (ang. stem cells), to pierwotne, niewyspecjalizowane komórki, które mają nieograniczoną zdolność do samoodnowy oraz różnicowania się w wyspecjalizowane komórki potomne tworzące tkanki i narządy. Komórki macierzyste są obecne zarówno w zarodkach, jak i w dorosłym organizmie. Poprawne funkcjonowanie organizmu zależne jest od homeostazy tkankowej a utrzymanie [[homeostaza|homeostazy]] związane jest z pulą komórek macierzystych utrzymującą w równowadze liczbę komórek somatycznych organizmu. W każdym narządzie organizmu systematycznie powstają nowe komórki, które dojrzewają, różnicują się w wyspecjalizowane komórki danego narządu a po wypełnieniu swojej funkcji biologicznej giną w procesie [[apoptoza|apoptozy]]. Komórki macierzyste, rezydujące w [[nisza komórek macierzystych|niszy komórek macierzystych]] danego narządu, otrzymują sygnały z otoczenia uszkodzonej tkanki i rozpoczynają proces naprawy prowadzący do regeneracji tkanek.

Inżynieria tkankowa/pl

2021-06-25T07:21:54Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Inżynieria tkankowa to dziedzina nauki wykorzystująca postępy w biologii oraz inżynierii materiałowej do tworzenia substytutów biologicznych, zazwyczaj na potrzeby medycyny regeneracyjnej celem naprawy uszkodzonych tkanek, bądź też do tworzenia modeli do badań ''[[in vitro|in vitro]]''. Substytuty tkankowe można uzyskać w wyniku mieszanej hodowli odpowiednich rodzajów komórek występujących naturalnie w danej tkance, aczkolwiek często wykorzystuje się także szkielety zbudowane z biopolimerów jako „rusztowania” wspomagające prawidłową organizację komórek oraz zachowanie kształtu tkanki. Komórki służące do wytworzenia substytutu tkankowego pozyskuje się z tkanek pacjenta, u którego można stosować leczenie autologicznymi komórkami macierzystymi; alternatywnie, zastosowanie mogą znaleźć komórki macierzyste pozyskane z tkanek dorosłego organizmu (np.[[mezenchymalne komórki macierzyste |mezenchymalne komórki macierzyste ]]) lub indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste. Oprócz matrycy i komórek, do wytworzenia substytutu tkankowego niezbędna jest symulacja odpowiedniego mikrośrodowiska, analogicznego do naturalnego środowiska tkanki, poprzez np. suplementację [[czynniki wzrostu|czynnikami wzrostu]]. Do pierwszych produktów inżynierii tkankowej należały głównie syntetyczne substytuty skóry, używane w leczeniu dużych ubytków skóry powstałych w wyniku ciężkich poparzeń; obecnie wykorzystuje się także m.in. substytuty tkanki kostnej i chrzęstnej, oskrzeli, czy naczyń krwionośnych. Pomimo postępów dokonanych w ciągu ostatnich lat, tworzenie złożonych tkanek (np. wyposażonych w gruczoły wydzielnicze), zapewnienie odpowiedniego ukrwienia tkanki, oraz – w przypadku przeszczepu – pełna integracja substytutu tkankowego z otaczającymi tkankami pacjenta wciąż stanowią wyzwanie dla naukowców i lekarzy medycyny regeneracyjnej. <ref>Berthiaume F, Maguire TJ, Yarmush ML. Tissue engineering and regenerative medicine: history, progress, and challenges. Annu Rev Chem Biomol Eng. 2011;2:403-30. doi: 10.1146/annurev-chembioeng-061010-114257 </ref> <ref> Langer R, Vacanti J. Advances in tissue engineering. J Pediatr Surg. 2016 Jan;51(1):8-12. doi: 10.1016/j.jpedsurg.2015.10.022 </ref>

=Bibliografia=

Translations:Inżynieria tkankowa/1/pl

2021-06-25T07:21:26Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Inżynieria tkankowa to dziedzina nauki wykorzystująca postępy w biologii oraz inżynierii materiałowej do tworzenia substytutów biologicznych, zazwyczaj na potrzeby medycyny regeneracyjnej celem naprawy uszkodzonych tkanek, bądź też do tworzenia modeli do badań ''[[in vitro|in vitro]]''. Substytuty tkankowe można uzyskać w wyniku mieszanej hodowli odpowiednich rodzajów komórek występujących naturalnie w danej tkance, aczkolwiek często wykorzystuje się także szkielety zbudowane z biopolimerów jako „rusztowania” wspomagające prawidłową organizację komórek oraz zachowanie kształtu tkanki. Komórki służące do wytworzenia substytutu tkankowego pozyskuje się z tkanek pacjenta, u którego można stosować leczenie autologicznymi komórkami macierzystymi; alternatywnie, zastosowanie mogą znaleźć komórki macierzyste pozyskane z tkanek dorosłego organizmu (np.[[mezenchymalne komórki macierzyste |mezenchymalne komórki macierzyste ]]) lub indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste. Oprócz matrycy i komórek, do wytworzenia substytutu tkankowego niezbędna jest symulacja odpowiedniego mikrośrodowiska, analogicznego do naturalnego środowiska tkanki, poprzez np. suplementację [[czynniki wzrostu|czynnikami wzrostu]]. Do pierwszych produktów inżynierii tkankowej należały głównie syntetyczne substytuty skóry, używane w leczeniu dużych ubytków skóry powstałych w wyniku ciężkich poparzeń; obecnie wykorzystuje się także m.in. substytuty tkanki kostnej i chrzęstnej, oskrzeli, czy naczyń krwionośnych. Pomimo postępów dokonanych w ciągu ostatnich lat, tworzenie złożonych tkanek (np. wyposażonych w gruczoły wydzielnicze), zapewnienie odpowiedniego ukrwienia tkanki, oraz – w przypadku przeszczepu – pełna integracja substytutu tkankowego z otaczającymi tkankami pacjenta wciąż stanowią wyzwanie dla naukowców i lekarzy medycyny regeneracyjnej. <ref>Berthiaume F, Maguire TJ, Yarmush ML. Tissue engineering and regenerative medicine: history, progress, and challenges. Annu Rev Chem Biomol Eng. 2011;2:403-30. doi: 10.1146/annurev-chembioeng-061010-114257 </ref> <ref> Langer R, Vacanti J. Advances in tissue engineering. J Pediatr Surg. 2016 Jan;51(1):8-12. doi: 10.1016/j.jpedsurg.2015.10.022 </ref>

In vitro/pl

2021-06-25T07:17:48Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=

''In vitro'' - termin wywodzący się z języka łacińskiego „w szkle”, odnosi się do badania procesów biologicznych oraz biochemicznych przeprowadzanych poza organizmem w warunkach laboratoryjnych. Materiałem dla badań ''in vitro'' mogą być wyizolowane z organizmu narządy, fragmenty tkanek, komórki pierwotne, frakcje subkomórkowe, takie jak mitochondria lub pęcherzyki pochodzące z błon komórkowych czy biomolekuły, a także mikroorganizmy oraz [[linia komórkowa|linie komórkowe]]. Postępy w biotechnologii osiągnięte w ciągu ostatnich dekad przyczyniły się do rozwoju technik badań pozaustrojowych ''in vitro''. W porównaniu do tradycyjnych metod badań ''in vivo'' (w żywym organizmie), modele ''in vitro'' charakteryzują się niższymi kosztami oraz łatwością utrzymania, a także brakiem specyficznych obciążeń etycznych wynikających z wykorzystania zwierząt dla celów badań naukowych. <ref> Frazier JM. Application of in vitro systems to the prediction of in vivo biokinetics. Toxicol In Vitro. 1995 Aug;9(4):527-36. doi: 10.1016/0887-2333(95)00047-c </ref>

=Bibliografia=

Translations:In vitro/4/pl

2021-06-25T07:16:57Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

''In vitro'' - termin wywodzący się z języka łacińskiego „w szkle”, odnosi się do badania procesów biologicznych oraz biochemicznych przeprowadzanych poza organizmem w warunkach laboratoryjnych. Materiałem dla badań ''in vitro'' mogą być wyizolowane z organizmu narządy, fragmenty tkanek, komórki pierwotne, frakcje subkomórkowe, takie jak mitochondria lub pęcherzyki pochodzące z błon komórkowych czy biomolekuły, a także mikroorganizmy oraz [[linia komórkowa|linie komórkowe]]. Postępy w biotechnologii osiągnięte w ciągu ostatnich dekad przyczyniły się do rozwoju technik badań pozaustrojowych ''in vitro''. W porównaniu do tradycyjnych metod badań ''in vivo'' (w żywym organizmie), modele ''in vitro'' charakteryzują się niższymi kosztami oraz łatwością utrzymania, a także brakiem specyficznych obciążeń etycznych wynikających z wykorzystania zwierząt dla celów badań naukowych. <ref> Frazier JM. Application of in vitro systems to the prediction of in vivo biokinetics. Toxicol In Vitro. 1995 Aug;9(4):527-36. doi: 10.1016/0887-2333(95)00047-c </ref>

Mezenchymalne komórki macierzyste/pl

2021-06-23T13:30:35Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Mezenchymalne komórki macierzyste, zwane również komórkami zrębowymi (ang. mesenchymal stem /stromal cells - MSC) to multipotencjalne komórki pochodzenia mezodermalnego, rezydujące w wielu tkankach dorosłego organizmu, zdolne od samoodnowy i różnicowania zarówno do komórek tkanki, z której się wywodzą jak i do innych komórek pochodzenia mezenchymalnego i niemezenchymalnego .
Mezenchymalne komórki macierzyste / zrębowe skupiły szczególną uwagę świata nauki od czasu ich pierwszej izolacji ze szpiku kostnego przez Friedensteina w latach sześćdziesiątych XX wieku i zostały opisane jako komórki adherentne (przylegające do powierzchni naczyń hodowlanych) o morfologii podobnej do fibroblastów <ref>Friedenstein AJ, Petrakova KV, Kurolesova AI, Frolova GP. Heterotopic of bone marrow. Analysis of precursor cells for osteogenic and hematopoietic tissues. Transplantation 1968; 6: 230-47.</ref> <ref>Friedenstein A, Kuralesova AI. Osteogenic precursor cells of bone marrow in radiation chimeras. Transplantation 1971; 12: 99-108.</ref>. Jednak termin mezenchymalne komórki macierzyste został zaproponowany przez Caplana i wprowadzony w celu określenia rodzaju komórek pochodzących ze szpiku kostnego z naturalną zdolnością do multipotencjalnego różnicowania się w różne typy komórek pochodzenia mezenchymalnego <ref>Caplan AI. Mesenchymal stem cells. J Orthop Res 1991; 9: 641-50.</ref>.
Komórki MSC to heterogenna populacja charakteryzująca się specyficznymi właściwościami tj.: zdolnością do samoodnawiania, zdolnością do zapoczątkowania potomnych komórek progenitorowych ukierunkowanych na różnicowanie w określoną linię komórkową biorącą udział w regeneracji uszkodzonej tkanki, w której rezydują, oraz multipotencją czyli zdolnością do różnicowania się w różne typy komórek nie tylko pochodzenia mezodermalnego. W literaturze opisano różne rodzaje MSC rezydujących w tkankach i wiele doniesień wskazuje na ich biologiczne cechy, która sprawiają, że komórki te są specyficzne dla regeneracji tkanki, z której pochodzą, a ich heterogenność pozwala im różnicować się w różne typy komórek <ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143.</ref>. Komórki posiadające cechy MSC zostały wyizolowane z wielu narządów i tkanek ludzkiego organizmu, w tym ze szpiku kostnego, tkanki tłuszczowej, skóry, mięśni szkieletowych, ścięgien, kości, wątroby, nerek, płuc, śledziony, trzustki, grasicy, miazgi zębowej, błony maziowej i pępowiny <ref>da Silva Meirelles L, Chagastelles PC, Nardi NB. Mesenchymal stem cells reside in virtually all post-natal organs and tissues. J Cell Sci. 2006 Jun 1;119(Pt 11):2204-13. doi: 10.1242/jcs.02932. Epub 2006 May 9. </ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28.</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347.</ref>.
Nie ma specyficznych markerów identyfikujących MSC, jednakże, niezależnie od pochodzenia tkankowego, MSC wyizolowane z różnych tkanek są charakteryzowane jako komórki niehematopoetyczne, które mogą być identyfikowane poprzez obecność wielu wspólnych markerów, w tym antygeny CD29, CD44, CD73, CD90, CD105 i MHC klasy I. MSC nie mają na swojej powierzchni markerów hematopoetycznych i endotelialnych np. CD14, CD31, CD34, CD45, brak ekspresji antygenów MHC klasy II oraz brak cząsteczek kostymulujących CD40, CD80 i CD86, co warunkuje ich ograniczoną immunogenność. Te cechy biologiczne sprawiają, że MSC izolowane z tkanek dorosłego organizmu są obiecującym źródłem komórek do opracowania nowych strategii terapeutycznych w medycynie regeneracyjnej <ref>Klimczak A, Kozlowska U, Kurpisz M. Muscle Stem/Progenitor Cells and Mesenchymal Stem Cells of Bone Marrow Origin for Skeletal Muscle Regeneration in Muscular Dystrophies. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2018 Oct;66(5):341-354. doi: 10.1007/s00005-018-0509-7. Epub 2018 Mar 13.</ref> <ref>Pittenger MF, Discher DE, Péault BM, Phinney DG, Hare JM, Caplan AI. Mesenchymal stem cell perspective: cell biology to clinical progress. NPJ Regen Med. 2019 Dec 2;4:22. doi: 10.1038/s41536-019-0083-6.</ref> <ref>Murphy MB, Moncivais K, Caplan AI. Mesenchymal stem cells: environmentally responsive therapeutics for regenerative medicine. Exp Mol Med. 2013 Nov 15;45(11):e54. doi: 10.1038/emm.2013.94.</ref> <ref>Rodríguez-Fuentes DE, Fernández-Garza LE, Samia-Meza JA, Barrera-Barrera SA, Caplan AI, Barrera-Saldaña HA. Mesenchymal Stem Cells Current Clinical Applications: A Systematic Review. Arch Med Res. 2021 Jan;52(1):93-101. doi: 10.1016/j.arcmed.2020.08.006. Epub 2020 Sep 22.</ref>.

=Źródła mezenchymalnych komórek macierzystych=

*'''Szpik kostny'''. Zawiera MSC zdolne do różnicowania w wiele typów komórek, w tym osteoblasty, chondrocyty, hepatocyty i inne. MSC pochodzące ze szpiku kostnego stanowią atrakcyjny materiał dla celów terapeutycznych, chociaż ich potencjał różnicowania zależy od wielu czynników między innymi od wieku dawcy. Pewnym ograniczeniem pozyskiwania MSC ze szpiku jest procedura ich pobrania, która należy do metod inwazyjnych <ref>Prockop DJ. Marrow stromal cells as stem cells for nonhematopoietic tissues. Science. 1997 Apr 4;276(5309):71-4. doi: 10.1126/science.276.5309.71</ref> <ref>Dezawa M, Ishikawa H, Itokazu Y, Yoshihara T, Hoshino M, Takeda S, Ide C, Nabeshima Y. Bone marrow stromal cells generate muscle cells and repair muscle degeneration. Science. 2005 Jul 8;309(5732):314-7. doi: 10.1126/science.1110364</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref>.
*'''Tkanka tłuszczowa'''. Bogata w MSC obdarzone wysoką zdolnością proliferacji, łatwe do pozyskania metodą liposukcji i różnicujące się w komórki tkanki tłuszczowej, kostnej, chrzęstnej oraz mięśniowej <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref>.
*'''Mięsień szkieletowy'''. W odróżnieniu od unipotencjalnych komórek satelitowych, różnicujących się jedynie w komórki miogenne, MSC pochodzące z mięśni szkieletowych zdolne są także do osteo- oraz chondrogenezy, aczkolwiek stosowane są głównie do regeneracji tkanek mięśni szkieletowych. Charakteryzują się wysoką zdolnością odnawiania się i można je pozyskać metodą biopsji z dowolnego mięśnia pacjenta <ref>Klimczak A, Kozlowska U, Kurpisz M. Muscle Stem/Progenitor Cells and Mesenchymal Stem Cells of Bone Marrow Origin for Skeletal Muscle Regeneration in Muscular Dystrophies. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2018 Oct;66(5):341-354. doi: 10.1007/s00005-018-0509-7</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref>.
*'''Skóra'''. Stanowi źródło komórek MSC o dużej zdolności proliferacyjnej. Najczęściej stosowane są w regeneracji tkanki, z której się wywodzą tj. skóry np. w leczeniu ciężkich rozległych oparzeń; są również zdolne do różnicowania w mio-, adipo-, osteo- oraz chondrocyty, a także komórki układu nerwowego lub trzustki. MSC można także wyizolować z mieszków włosowych, co jest prawdopodobnie najłatwiejszą oraz najmniej inwazyjną metodą pozyskania komórek macierzystych; MSC z mieszka włosowego posiadają zdolność adipo- oraz osteogenezy <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref> <ref>Wang B, Liu XM, Liu ZN, Wang Y, Han X, Lian AB, Mu Y, Jin MH, Liu JY. Human hair follicle-derived mesenchymal stem cells: Isolation, expansion, and differentiation. World J Stem Cells. 2020 Jun 26;12(6):462-470. doi: 10.4252/wjsc.v12.i6.462</ref> <ref>Savkovic V, Li H, Obradovic D, Masieri FF, Bartella AK, Zimmerer R, Simon JC, Etz C, Lethaus B. The Angiogenic Potential of Mesenchymal Stem Cells from the Hair Follicle Outer Root Sheath. J Clin Med. 2021 Feb 26;10(5):911. doi: 10.3390/jcm10050911</ref>.
*'''Miazga zęba'''. Ekstrakcja zębów jest jedną z powszechnie wykonywanych procedur dentystycznych, zatem miazga zęba może być łatwo dostępnym źródłem komórek macierzystych. MSC z miazgi zęba są najczęściej wykorzystywane do regeneracji tkanki kostnej lub nerwowej; natomiast ich zdolność do chondrogenezy jest ograniczona w porównaniu z innymi rodzajami MSC. Ponadto, niektóre badania wykazują spadek aktywności proliferacyjnej MSC izolowanych z miazgi zęba wraz z upływem czasu hodowli i liczby pasaży <ref>Anitua E, Troya M, Zalduendo M. Progress in the use of dental pulp stem cells in regenerative medicine. Cytotherapy. 2018 Apr;20(4):479-498. doi: 10.1016/j.jcyt.2017.12.011. Epub 2018 Feb 12</ref> <ref>Alraies A, Waddington RJ, Sloan AJ, Moseley R. Evaluation of Dental Pulp Stem Cell Heterogeneity and Behaviour in 3D Type I Collagen Gels. Biomed Res Int. 2020 Sep 10;2020:3034727. doi: 10.1155/2020/3034727</ref>.
*'''Łożysko'''. Bogate źródło MSC charakteryzujących się wysokim tempem proliferacji oraz silnym efektem immunosupresyjnym. Jako jedne z niewielu, MSC pozyskane z łożyska są także zdolne do różnicowania w hepatocyty oraz komórki trzustki <ref>Wang L, Ott L, Seshareddy K, Weiss ML, Detamore MS. Musculoskeletal tissue engineering with human umbilical cord mesenchymal stromal cells. Regen Med. 2011 Jan;6(1):95-109. doi: 10.2217/rme.10.98</ref> <ref>Um S, Ha J, Choi SJ, Oh W, Jin HJ. Prospects for the therapeutic development of umbilical cord blood-derived mesenchymal stem cells. World J Stem Cells. 2020 Dec 26;12(12):1511-1528. doi: 10.4252/wjsc.v12.i12.1511</ref>.
*'''Płyn owodniowy'''. MSC pochodzące z płynu owodniowego najczęściej wykorzystuje się w układzie autologicznym, jako czynnik wspierający naprawę tkanek przy operacjach wrodzonych defektów takich jak rozszczep kręgosłupa, przepuklina przeponowa czy wady serca. Płyn owodniowy jest łatwy do pobrania za pomocą aspiracji; niewielka objętość jest wystarczająca dla założenia hodowli znajdujących się w nim komórek MSC, gdyż odznaczają się one wysokim tempem proliferacji.

=Bibliografia=

Translations:Mezenchymalne komórki macierzyste/4/pl

2021-06-23T13:23:12Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Bibliografia=

Translations:Mezenchymalne komórki macierzyste/3/pl

2021-06-23T13:23:12Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

*'''Szpik kostny'''. Zawiera MSC zdolne do różnicowania w wiele typów komórek, w tym osteoblasty, chondrocyty, hepatocyty i inne. MSC pochodzące ze szpiku kostnego stanowią atrakcyjny materiał dla celów terapeutycznych, chociaż ich potencjał różnicowania zależy od wielu czynników między innymi od wieku dawcy. Pewnym ograniczeniem pozyskiwania MSC ze szpiku jest procedura ich pobrania, która należy do metod inwazyjnych <ref>Prockop DJ. Marrow stromal cells as stem cells for nonhematopoietic tissues. Science. 1997 Apr 4;276(5309):71-4. doi: 10.1126/science.276.5309.71</ref> <ref>Dezawa M, Ishikawa H, Itokazu Y, Yoshihara T, Hoshino M, Takeda S, Ide C, Nabeshima Y. Bone marrow stromal cells generate muscle cells and repair muscle degeneration. Science. 2005 Jul 8;309(5732):314-7. doi: 10.1126/science.1110364</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref>.
*'''Tkanka tłuszczowa'''. Bogata w MSC obdarzone wysoką zdolnością proliferacji, łatwe do pozyskania metodą liposukcji i różnicujące się w komórki tkanki tłuszczowej, kostnej, chrzęstnej oraz mięśniowej <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref>.
*'''Mięsień szkieletowy'''. W odróżnieniu od unipotencjalnych komórek satelitowych, różnicujących się jedynie w komórki miogenne, MSC pochodzące z mięśni szkieletowych zdolne są także do osteo- oraz chondrogenezy, aczkolwiek stosowane są głównie do regeneracji tkanek mięśni szkieletowych. Charakteryzują się wysoką zdolnością odnawiania się i można je pozyskać metodą biopsji z dowolnego mięśnia pacjenta <ref>Klimczak A, Kozlowska U, Kurpisz M. Muscle Stem/Progenitor Cells and Mesenchymal Stem Cells of Bone Marrow Origin for Skeletal Muscle Regeneration in Muscular Dystrophies. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2018 Oct;66(5):341-354. doi: 10.1007/s00005-018-0509-7</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref>.
*'''Skóra'''. Stanowi źródło komórek MSC o dużej zdolności proliferacyjnej. Najczęściej stosowane są w regeneracji tkanki, z której się wywodzą tj. skóry np. w leczeniu ciężkich rozległych oparzeń; są również zdolne do różnicowania w mio-, adipo-, osteo- oraz chondrocyty, a także komórki układu nerwowego lub trzustki. MSC można także wyizolować z mieszków włosowych, co jest prawdopodobnie najłatwiejszą oraz najmniej inwazyjną metodą pozyskania komórek macierzystych; MSC z mieszka włosowego posiadają zdolność adipo- oraz osteogenezy <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347</ref> <ref>Wang B, Liu XM, Liu ZN, Wang Y, Han X, Lian AB, Mu Y, Jin MH, Liu JY. Human hair follicle-derived mesenchymal stem cells: Isolation, expansion, and differentiation. World J Stem Cells. 2020 Jun 26;12(6):462-470. doi: 10.4252/wjsc.v12.i6.462</ref> <ref>Savkovic V, Li H, Obradovic D, Masieri FF, Bartella AK, Zimmerer R, Simon JC, Etz C, Lethaus B. The Angiogenic Potential of Mesenchymal Stem Cells from the Hair Follicle Outer Root Sheath. J Clin Med. 2021 Feb 26;10(5):911. doi: 10.3390/jcm10050911</ref>.
*'''Miazga zęba'''. Ekstrakcja zębów jest jedną z powszechnie wykonywanych procedur dentystycznych, zatem miazga zęba może być łatwo dostępnym źródłem komórek macierzystych. MSC z miazgi zęba są najczęściej wykorzystywane do regeneracji tkanki kostnej lub nerwowej; natomiast ich zdolność do chondrogenezy jest ograniczona w porównaniu z innymi rodzajami MSC. Ponadto, niektóre badania wykazują spadek aktywności proliferacyjnej MSC izolowanych z miazgi zęba wraz z upływem czasu hodowli i liczby pasaży <ref>Anitua E, Troya M, Zalduendo M. Progress in the use of dental pulp stem cells in regenerative medicine. Cytotherapy. 2018 Apr;20(4):479-498. doi: 10.1016/j.jcyt.2017.12.011. Epub 2018 Feb 12</ref> <ref>Alraies A, Waddington RJ, Sloan AJ, Moseley R. Evaluation of Dental Pulp Stem Cell Heterogeneity and Behaviour in 3D Type I Collagen Gels. Biomed Res Int. 2020 Sep 10;2020:3034727. doi: 10.1155/2020/3034727</ref>.
*'''Łożysko'''. Bogate źródło MSC charakteryzujących się wysokim tempem proliferacji oraz silnym efektem immunosupresyjnym. Jako jedne z niewielu, MSC pozyskane z łożyska są także zdolne do różnicowania w hepatocyty oraz komórki trzustki <ref>Wang L, Ott L, Seshareddy K, Weiss ML, Detamore MS. Musculoskeletal tissue engineering with human umbilical cord mesenchymal stromal cells. Regen Med. 2011 Jan;6(1):95-109. doi: 10.2217/rme.10.98</ref> <ref>Um S, Ha J, Choi SJ, Oh W, Jin HJ. Prospects for the therapeutic development of umbilical cord blood-derived mesenchymal stem cells. World J Stem Cells. 2020 Dec 26;12(12):1511-1528. doi: 10.4252/wjsc.v12.i12.1511</ref>.
*'''Płyn owodniowy'''. MSC pochodzące z płynu owodniowego najczęściej wykorzystuje się w układzie autologicznym, jako czynnik wspierający naprawę tkanek przy operacjach wrodzonych defektów takich jak rozszczep kręgosłupa, przepuklina przeponowa czy wady serca. Płyn owodniowy jest łatwy do pobrania za pomocą aspiracji; niewielka objętość jest wystarczająca dla założenia hodowli znajdujących się w nim komórek MSC, gdyż odznaczają się one wysokim tempem proliferacji.

Translations:Mezenchymalne komórki macierzyste/2/pl

2021-06-23T13:23:12Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Źródła mezenchymalnych komórek macierzystych=

Translations:Mezenchymalne komórki macierzyste/1/pl

2021-06-23T13:23:12Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Mezenchymalne komórki macierzyste, zwane również komórkami zrębowymi (ang. mesenchymal stem /stromal cells - MSC) to multipotencjalne komórki pochodzenia mezodermalnego, rezydujące w wielu tkankach dorosłego organizmu, zdolne od samoodnowy i różnicowania zarówno do komórek tkanki, z której się wywodzą jak i do innych komórek pochodzenia mezenchymalnego i niemezenchymalnego .
Mezenchymalne komórki macierzyste / zrębowe skupiły szczególną uwagę świata nauki od czasu ich pierwszej izolacji ze szpiku kostnego przez Friedensteina w latach sześćdziesiątych XX wieku i zostały opisane jako komórki adherentne (przylegające do powierzchni naczyń hodowlanych) o morfologii podobnej do fibroblastów <ref>Friedenstein AJ, Petrakova KV, Kurolesova AI, Frolova GP. Heterotopic of bone marrow. Analysis of precursor cells for osteogenic and hematopoietic tissues. Transplantation 1968; 6: 230-47.</ref> <ref>Friedenstein A, Kuralesova AI. Osteogenic precursor cells of bone marrow in radiation chimeras. Transplantation 1971; 12: 99-108.</ref>. Jednak termin mezenchymalne komórki macierzyste został zaproponowany przez Caplana i wprowadzony w celu określenia rodzaju komórek pochodzących ze szpiku kostnego z naturalną zdolnością do multipotencjalnego różnicowania się w różne typy komórek pochodzenia mezenchymalnego <ref>Caplan AI. Mesenchymal stem cells. J Orthop Res 1991; 9: 641-50.</ref>.
Komórki MSC to heterogenna populacja charakteryzująca się specyficznymi właściwościami tj.: zdolnością do samoodnawiania, zdolnością do zapoczątkowania potomnych komórek progenitorowych ukierunkowanych na różnicowanie w określoną linię komórkową biorącą udział w regeneracji uszkodzonej tkanki, w której rezydują, oraz multipotencją czyli zdolnością do różnicowania się w różne typy komórek nie tylko pochodzenia mezodermalnego. W literaturze opisano różne rodzaje MSC rezydujących w tkankach i wiele doniesień wskazuje na ich biologiczne cechy, która sprawiają, że komórki te są specyficzne dla regeneracji tkanki, z której pochodzą, a ich heterogenność pozwala im różnicować się w różne typy komórek <ref>Pittenger MF, Mackay AM, Beck SC, Jaiswal RK, Douglas R, Mosca JD, Moorman MA, Simonetti DW, Craig S, Marshak DR. Multilineage potential of adult human mesenchymal stem cells. Science. 1999 Apr 2;284(5411):143-7. doi: 10.1126/science.284.5411.143.</ref>. Komórki posiadające cechy MSC zostały wyizolowane z wielu narządów i tkanek ludzkiego organizmu, w tym ze szpiku kostnego, tkanki tłuszczowej, skóry, mięśni szkieletowych, ścięgien, kości, wątroby, nerek, płuc, śledziony, trzustki, grasicy, miazgi zębowej, błony maziowej i pępowiny <ref>da Silva Meirelles L, Chagastelles PC, Nardi NB. Mesenchymal stem cells reside in virtually all post-natal organs and tissues. J Cell Sci. 2006 Jun 1;119(Pt 11):2204-13. doi: 10.1242/jcs.02932. Epub 2006 May 9. </ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28.</ref> <ref>Kozlowska U, Krawczenko A, Futoma K, Jurek T, Rorat M, Patrzalek D, Klimczak A. Similarities and differences between mesenchymal stem/progenitor cells derived from various human tissues. World J Stem Cells. 2019 Jun 26;11(6):347-374. doi: 10.4252/wjsc.v11.i6.347.</ref>.
Nie ma specyficznych markerów identyfikujących MSC, jednakże, niezależnie od pochodzenia tkankowego, MSC wyizolowane z różnych tkanek są charakteryzowane jako komórki niehematopoetyczne, które mogą być identyfikowane poprzez obecność wielu wspólnych markerów, w tym antygeny CD29, CD44, CD73, CD90, CD105 i MHC klasy I. MSC nie mają na swojej powierzchni markerów hematopoetycznych i endotelialnych np. CD14, CD31, CD34, CD45, brak ekspresji antygenów MHC klasy II oraz brak cząsteczek kostymulujących CD40, CD80 i CD86, co warunkuje ich ograniczoną immunogenność. Te cechy biologiczne sprawiają, że MSC izolowane z tkanek dorosłego organizmu są obiecującym źródłem komórek do opracowania nowych strategii terapeutycznych w medycynie regeneracyjnej <ref>Klimczak A, Kozlowska U, Kurpisz M. Muscle Stem/Progenitor Cells and Mesenchymal Stem Cells of Bone Marrow Origin for Skeletal Muscle Regeneration in Muscular Dystrophies. Arch Immunol Ther Exp (Warsz). 2018 Oct;66(5):341-354. doi: 10.1007/s00005-018-0509-7. Epub 2018 Mar 13.</ref> <ref>Pittenger MF, Discher DE, Péault BM, Phinney DG, Hare JM, Caplan AI. Mesenchymal stem cell perspective: cell biology to clinical progress. NPJ Regen Med. 2019 Dec 2;4:22. doi: 10.1038/s41536-019-0083-6.</ref> <ref>Murphy MB, Moncivais K, Caplan AI. Mesenchymal stem cells: environmentally responsive therapeutics for regenerative medicine. Exp Mol Med. 2013 Nov 15;45(11):e54. doi: 10.1038/emm.2013.94.</ref> <ref>Rodríguez-Fuentes DE, Fernández-Garza LE, Samia-Meza JA, Barrera-Barrera SA, Caplan AI, Barrera-Saldaña HA. Mesenchymal Stem Cells Current Clinical Applications: A Systematic Review. Arch Med Res. 2021 Jan;52(1):93-101. doi: 10.1016/j.arcmed.2020.08.006. Epub 2020 Sep 22.</ref>.

Somatyczne komórki macierzyste/pl

2021-06-23T13:10:09Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Somatyczne komórki macierzyste to niezróżnicowane komórki, które rezydują w wielu tkankach dorosłego organizmu, gdzie odgrywają istotną rolę w utrzymaniu [[homeostaza|homeostazy]] oraz w naprawie uszkodzonych tkanek. Jako komórki macierzyste mają zdolność do samoodnawiania oraz różnicowania. Populacje somatycznych komórek macierzystych, związane ze specyficznym mikrośrodowiskiem swoich nisz komórkowych, są heterogenne i dynamiczne, składają się zarówno z komórek aktywnych, jak i znajdujących się w stanie spoczynku. Somatyczne komórki macierzyste są atrakcyjnym narzędziem dla medycyny regeneracyjnej, gdyż w porównaniu z niektórymi rodzajami unieśmiertelnionych lub indukowanych pluripotencjalnych linii komórkowych nie niosą ze sobą ryzyka powstawania nowotworów, nie pochodzą z zarodków, oraz wykazują niską immunogenność nawet w układach allogenicznych <ref>da Silva Meirelles L, Chagastelles PC, Nardi NB. Mesenchymal stem cells reside in virtually all post-natal organs and tissues. J Cell Sci. 2006 Jun 1;119(Pt 11):2204-13. doi: 10.1242/jcs.02932. Epub 2006 May 9</ref> <ref>Nombela-Arrieta C, Ritz J, Silberstein LE. The elusive nature and function of mesenchymal stem cells. Nat Rev Mol Cell Biol. 2011 Feb;12(2):126-31. doi: 10.1038/nrm3049</ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28</ref>.

=Bibliografia=

Translations:Somatyczne komórki macierzyste/1/pl

2021-06-23T13:09:06Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Somatyczne komórki macierzyste to niezróżnicowane komórki, które rezydują w wielu tkankach dorosłego organizmu, gdzie odgrywają istotną rolę w utrzymaniu [[homeostaza|homeostazy]] oraz w naprawie uszkodzonych tkanek. Jako komórki macierzyste mają zdolność do samoodnawiania oraz różnicowania. Populacje somatycznych komórek macierzystych, związane ze specyficznym mikrośrodowiskiem swoich nisz komórkowych, są heterogenne i dynamiczne, składają się zarówno z komórek aktywnych, jak i znajdujących się w stanie spoczynku. Somatyczne komórki macierzyste są atrakcyjnym narzędziem dla medycyny regeneracyjnej, gdyż w porównaniu z niektórymi rodzajami unieśmiertelnionych lub indukowanych pluripotencjalnych linii komórkowych nie niosą ze sobą ryzyka powstawania nowotworów, nie pochodzą z zarodków, oraz wykazują niską immunogenność nawet w układach allogenicznych <ref>da Silva Meirelles L, Chagastelles PC, Nardi NB. Mesenchymal stem cells reside in virtually all post-natal organs and tissues. J Cell Sci. 2006 Jun 1;119(Pt 11):2204-13. doi: 10.1242/jcs.02932. Epub 2006 May 9</ref> <ref>Nombela-Arrieta C, Ritz J, Silberstein LE. The elusive nature and function of mesenchymal stem cells. Nat Rev Mol Cell Biol. 2011 Feb;12(2):126-31. doi: 10.1038/nrm3049</ref> <ref>Klimczak A, Kozlowska U. Mesenchymal Stromal Cells and Tissue-Specific Progenitor Cells: Their Role in Tissue Homeostasis. Stem Cells Int. 2016;2016:4285215. doi: 10.1155/2016/4285215. Epub 2015 Dec 28</ref>.

Adipogeneza/pl

2021-06-23T09:42:53Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Definicja=
Adipogenezą nazywamy proces tworzenia tkanki tłuszczowej przez multipotencjalne komórki macierzyste, pochodzące z trzeciego listka zarodkowego - mezodermy. Komórka macierzysta we wczesnym stadium rozwoju adipogennego, po otrzymaniu sygnału różnicowania, staje się komórką progenitorową tkanki tłuszczowej (ang. Adipose Progenitor Cell) i traci zdolność różnicowania w kierunku innych komórek pochodzenia mezenchymalnego. Następnie przechodzi w stan proliferacji i różnicowania, w wyniku których przekształca się w dojrzałe adipocyty, białe lub brunatne, wypełnione lipidami i kwasami tłuszczowymi. Adipocyty są funkcjonalne zróżnicowane i pełnią odmienne role; głównym zadaniem białych adipocytów jest magazynowanie trójglicerydów podczas zwiększonej dostawy energii i wykorzystanie ich w okresach spadku energetycznego. Ponadto, białe adipocyty wydzielają adipokiny, substancje o charakterze hormonów o działaniu auto- i parakrynnym. Rolą brązowych adipocytów jest zapewnienie prawidłowej termoregulacji w obrębie tkanek i narządów.,

Adipocyty tworzą tkankę tłuszczową, która pełni funkcję regulacyjną w organizmie człowieka poprzez interakcję z komórkami wielu tkanek i narządów w tym: układu nerwowego, krwionośnego, mięśniowego, dokrewnego i innych. Zaburzenia funkcji regulacyjnej tkanki tłuszczowej prowadzą do rozwoju wielu procesów patologicznych (otyłość, cukrzyca, choroby układu sercowo-krążeniowego) <ref> Gregoire FM, Smas CM, Sul HS. Understanding adipocyte differentiation. Physiol Rev. 1998 Jul;78(3):783-809. doi: 10.1152/physrev.1998.78.3.783 </ref>.

=Bibliografia=

Adipogeneza/en

2021-06-23T09:42:50Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

Translations:Adipogeneza/10/pl

2021-06-23T09:38:03Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Bibliografia=

Translations:Adipogeneza/9/pl

2021-06-23T09:38:03Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

Adipocyty tworzą tkankę tłuszczową, która pełni funkcję regulacyjną w organizmie człowieka poprzez interakcję z komórkami wielu tkanek i narządów w tym: układu nerwowego, krwionośnego, mięśniowego, dokrewnego i innych. Zaburzenia funkcji regulacyjnej tkanki tłuszczowej prowadzą do rozwoju wielu procesów patologicznych (otyłość, cukrzyca, choroby układu sercowo-krążeniowego) <ref> Gregoire FM, Smas CM, Sul HS. Understanding adipocyte differentiation. Physiol Rev. 1998 Jul;78(3):783-809. doi: 10.1152/physrev.1998.78.3.783 </ref>.

Translations:Adipogeneza/8/pl

2021-06-23T09:38:03Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Definicja=
Adipogenezą nazywamy proces tworzenia tkanki tłuszczowej przez multipotencjalne komórki macierzyste, pochodzące z trzeciego listka zarodkowego - mezodermy. Komórka macierzysta we wczesnym stadium rozwoju adipogennego, po otrzymaniu sygnału różnicowania, staje się komórką progenitorową tkanki tłuszczowej (ang. Adipose Progenitor Cell) i traci zdolność różnicowania w kierunku innych komórek pochodzenia mezenchymalnego. Następnie przechodzi w stan proliferacji i różnicowania, w wyniku których przekształca się w dojrzałe adipocyty, białe lub brunatne, wypełnione lipidami i kwasami tłuszczowymi. Adipocyty są funkcjonalne zróżnicowane i pełnią odmienne role; głównym zadaniem białych adipocytów jest magazynowanie trójglicerydów podczas zwiększonej dostawy energii i wykorzystanie ich w okresach spadku energetycznego. Ponadto, białe adipocyty wydzielają adipokiny, substancje o charakterze hormonów o działaniu auto- i parakrynnym. Rolą brązowych adipocytów jest zapewnienie prawidłowej termoregulacji w obrębie tkanek i narządów.,

Szczep bakteryjny/pl

2021-06-23T09:29:32Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Opis podstawowy=
test.

Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum

[[Bakteriofag|przykład bakteriofaga]]

[https://pl.wikipedia.org/wiki/Bakteriofag bakteriofag]

[[Plik:Schemat faga.jpg|right|middle|thumb]]

=Opis szczegółowy=
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum

Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum <ref> Smith A. "Size of the Moon" ''Nature'', 46 (2010) str 15 - 16</ref>
=Przykłady=
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum
==Przykład 1==
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum
==Przykład 2==
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum
=Bibliografia=

Translations:Szczep bakteryjny/1/pl

2021-06-23T09:28:33Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Opis podstawowy=
test.

Szczep bakteryjny/pl

2021-06-23T09:21:23Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
=Opis podstawowy=
test

Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum

[[Bakteriofag|przykład bakteriofaga]]

[https://pl.wikipedia.org/wiki/Bakteriofag bakteriofag]

[[Plik:Schemat faga.jpg|right|middle|thumb]]

=Opis szczegółowy=
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum

Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum <ref> Smith A. "Size of the Moon" ''Nature'', 46 (2010) str 15 - 16</ref>
=Przykłady=
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum
==Przykład 1==
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum
==Przykład 2==
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum
=Bibliografia=

Szczep bakteryjny/en

2021-06-23T09:20:42Z

FuzzyBot: Aktualizowanie w celu dopasowania do nowej wersji strony źródłowej

<languages/>
<div class="mw-translate-fuzzy">
=Basic description=
Tłumaczenie
</div>

asd

asd

asd

[[Plik:Schemat faga.jpg|right|middle|thumb]]

<div class="mw-translate-fuzzy">
asdas
</div>

asd

Translations:Szczep bakteryjny/5/pl

2021-06-23T09:20:40Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Opis szczegółowy=
Lorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsumLorem ipsum

Translations:Szczep bakteryjny/7/pl

2021-06-23T09:20:39Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

[[Plik:Schemat faga.jpg|right|middle|thumb]]

Translations:Szczep bakteryjny/1/pl

2021-06-23T09:20:39Z

FuzzyBot: Import nowej wersji z zewnętrznego źródła

=Opis podstawowy=
test